Claimcultuur

Laatst was ik bij de mondhygiëniste. Mondhygiëniste klinkt vriendelijker dan tandarts, maar ze weet met haar scherpe weerhaakjes en priknaaldjes toch ook gevoelige snaren in mijn mond te raken. Gelukkig is ze erg aardig. Dat verzoet de pijn aanzienlijk. Bovendien zei ze dat ik goed mijn best gedaan had. Ondanks de bouwvalligheid van mijn gebit zag het er redelijk gezond uit. Zo’n compliment doet een mens goed en laat hem zelfs in de tandartsstoel een beetje zweven.

“Blijf je best doen”, moedigde zij aan. “Vooral het tandvlees mag niet gaan bloeden, want er is pas wetenschappelijk aangetoond dat bloedend tandvlees tot hartklachten kan leiden”.

Zij legde uit dat bloed uit de mond allerlei troep die aan de tandenborstel is ontglipt, via de bloedbanen naar het hart kan brengen. Het hart kan daar wel eens genoeg van krijgen en er de brui aan geven.

Ik wist dat je van stress of van roken een hartinfarct kan krijgen, maar dat dat ook kan gebeuren als je je tanden vergeet te poetsen, was voor mij een nieuw gezichtpunt. Goed dat je niet alles weet wat er van binnen gebeurt.

Maar dat moet je nu juist wel weten. “Want weet je”, zei mijn mondpoetsvrouw, “wij mòeten dit wel vertellen en er voor waarschuwen, want als jij een hartinfarct krijgt veroorzaakt door bloedend tandvlees en ik heb niet gewaarschuwd, dan kun jij mij aansprakelijk stellen”.

Mijn mond kon niet meer open vallen van verbazing, want die stond al wijd open. Dichtklappen ging ook niet, zonder de vingers van mijn vriendelijke mondhygiëniste ernstige schade toe te brengen. Er restte mij niets anders dan een onduidelijk gegrom te produceren om mijn verbazing te uiten. Gaat onze claimcultuur werkelijk zo ver?

Stel je voor: Ik verzorg mijn lichaam niet goed, word er ziek van en vervolgens geef ik een ander de schuld.

We hebben het met de sigaretten ook al meegemaakt. Ik heb vroeger ook gerookt. Zo’n veertig jaar geleden ben ik ermee gestopt. Waarom? Om de eenvoudige reden dat roken niet gezond is voor je portemonnee, maar vooral niet voor lijf en longen. Ik wist het en voelde het bij iedere haal die ik naar binnen zoog. En ga me nu niet vertellen dat er mensen zijn die dachten dat roken een middel was om je uithoudingsvermogen te vergroten of je leven te verlengen. En toch waren er mensen die astronomische bedragen claimden bij de sigarettenfabrikanten omdat ze vonden dat ze er argeloos en onwetend (letterlijk) ingestonken waren. Alsof het niet hun eigen beslissing was om dagelijks hun portie teer en nicotine te consumeren.

We proberen steeds vaker onze verantwoordelijkheid te ontlopen en naar een ander door te schuiven.

Als kind leerde je dat je niet aan de kachel moest komen, of te dicht bij de trap. Met vallen en opstaan en soms met schrijnende brandblaren leerde je dat je daden consequenties hadden. Als je dit doet, gebeurt er dat en moet je de gevolgen man- en vrouwmoedig aanvaarden.

Dat hoeft dus allemaal niet meer. Je doet maar wat en als het uit de hand loopt, vind je wel iemand die je ervoor kan laten opdraaien, als het even kan met een zak vol smartengeld.

Rijk worden in de tandartsstoel, wie had dat gedacht.

Zo lijkt de ene helft van de mensheid op zoek naar lucratieve claims en de andere helft zit in angst die claims aan de broek te krijgen en doet er alles aan om die te ontlopen. Zoals vreselijke teksten op de tabaksverpakking, of een afschrikwekkend verhaal van de mondhygiëniste. In de zorgsector is het zover gekomen dat men de helft van de kostbare tijd besteedt aan het voorkomen van claims. Van elke stap en elke handeling moet een notitie gemaakt worden. De verzorgers en verpleegkundigen worden er gek van. En de patiënten ook.

“Moet ik alweer tekenen, zuster?”

“Ja meneer, dan kunt u later niet zeggen dat ik uw kussen niet heb opgeschud. U moet trouwens ook nog even tekenen voor het feit dat ik vanmorgen de temperatuurmeter in uw oor heb gestopt.”

Zo houden we elkaar in de tang. Òf we proberen steeds ons gelijk te halen en onze beurs te spekken met smartengeld, òf we zijn constant bezig claims te ontlopen.

Bij welke groep zou ik horen? Ik hoop bij geen van beide. Daarom heb ik voor mezelf maar besloten mijn tanden nog beter te poetsen. Dat levert dan wel geen smartengeld op, maar ik krijg dan hopelijk geen hartinfarct door bloedend tandvlees.