Dom dom dom

“Nederland wordt steeds dommer”, kopt de Volkskrant. Is dat zo? En wat is eigenlijk dom?

Mijn vader ging na de lagere school een poosje naar de ambachtsschool. (Voor de 60-minners onder ons: op de ambachtsschool leerde je vroeger een vak. Ik zeg het er maar even bij, want zulke scholen bestaan niet meer. Ik las trouwens vanmorgen in de krant dat scholen nu ook het vmbo gaan afstoten. Zijn we gelijk van de lager opgeleiden af). Mijn vader werd timmerman. (Dat was iemand die zelf met hamer, beitel en zaag dingen van hout in elkaar zette. Ik zeg het er maar even bij, want zulke mensen bestaan niet meer. Tegenwoordig worden dingen in elkaar gezet door computergestuurde robots). Maar goed, mijn vader deed het werk met zijn handen. Thuisgekomen las hij alles wat los en vast zat. Hij had er lol in cryptogrammen te maken en zette hele Bijbelverhalen op rijm.

Was mijn vader dom? Ik dacht het niet!

Mijn moeder ging na de lagere school voor dag en nacht bij deftige mensen in dienst en stond later achter de toonbank van een winkel.(Moet ik uitleggen wat een toonbank is of zoekt u het zelf even op?) Later loodste zij met vaste hand een gezin met zes kinderen door de schrale vijftiger jaren. Econoom, pedagoog, conflictbemiddelaar, couturier, cuisinier, interieurverzorgster… alles in één was mijn moeder.

Was zij dom? Ik dacht het niet!

We kunnen dus vaststellen dat domheid niets met een opleidingsniveau te maken heeft. Een onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en het Sociaal en Cultureel Planbureau zegt trouwens van wel, volgens een andere krant deze week. Maar daar hoeft u zich niets van aan te trekken. Iemand heeft pas vastgesteld dat maar 10% van de wetenschappelijke onderzoeken werkelijkheidsgehalte heeft. Wetenschappelijke onderzoeken dienen niet om iets aan te tonen of om de samenleving verder te helpen, maar zijn een middel voor professoren om een plekje in wetenschappelijk tijdschriften te veroveren en zo hun baan en hun riante salaris veilig te stellen.

Neemt u dus van mij aan dat lager opgeleiden niet dommer zijn dan hoger opgeleiden. Maar wat is eigenlijk dom? vraag ik nog een keer. Dom is niet dat je iets niet weet, maar dat je iets niet wílt weten. En dom is ook als je denkt alles al te weten. De professor die alles weet over sociaal-culturele verschillen, maar niet wil weten dat lager opgeleiden ook heel wijs kunnen zijn, is dom. Een timmerman die gaat leren een robot te besturen is wijs. En als u niet even op wilt zoeken wat een toonbank is, bent u dom. Want dom is, zoals ik zei, dat je iets niet wílt weten. Het is eigenlijk heel simpel. Dom zijn is niet verder kijken dan je neus lang is.

Nu we dat weten, kijken we nog even naar het Volkskrantartikel. Zou het waar zijn dat Nederland steeds dommer wordt? Volgens de schrijver van het artikel - een hoogleraar, dus vast niet dom – komt het door de onfatsoenlijke en hufterige programma’s van de televisie. Hij noemt programma’s als Jackass, Spuiten & Slikken, Oh Oh Cherso en New Kids. Ik ken ze niet, maar als u er vaak naar kijkt, moet u er wel rekening mee houden dat u steeds dommer wordt. Doe het dus niet, je wordt er niks wijzer van. Van deze column ook niet trouwens.