Pasen

Ingeklemd tussen een cd met jazz en blues van Chris Barber en een van Neil Diamond, kijkt een cd met de titel Fresco's uit Kiev – de goddelijke liturgie van Sint Jan Chrysostomos – me vanuit de kast verleidelijk aan. Lang niet beluisterd. Maar ook zonder dat, weet ik hoe deze Russisch orthodoxe koormuziek klinkt. Onaardse klanken die krachtig omhoog wentelen tot in de rijk beschilderde uivormige koepels van kathedralen in Kiev en Moskou. Dit moet Pasen zijn. Het wordt bevestigd door wat ik hoor – klokgebeier tijdens de eeuwenoude liturgie, die een onderdeel is van de viering van het belangrijkste christelijke feest van het jaar.

Deze traditie, diep geworteld in de Russische ziel, werd onmiddellijk hervat toen het communisme, na zeventig jaar, uiteen viel. De viering – om daar even bij stil te staan – heeft met kaarslicht, wierook en belgerinkel alle elementen van een theatervoorstelling. In de oosterse kerken meer dan in de westerse. Aan onze kant van de Kaukasus deed immers de Reformatie haar werk. En die heeft weinig gemeen met de plechtige uitbundigheid van de orthodoxe kerk in het Oosten.

De goede verstaanders onder u hebben al begrepen dat ik het niet over de protestants-christelijke traditie heb. Inmiddels is overigens duidelijk dat in onze contreien Pasen niet langer een exclusief christelijk feest is. Terwijl met name rooms-katholieke kerken leger en leger raken, verliezen feestdagen als Pasen, Pinksteren en Kerstmis, hun gewijde glans. Bij 's lands grootste grutter is het rondom Pasen gegarandeerd drukker dan in de kerk. En Armin van Buuren en Tiësto zijn in sommige kringen populairder dan Jezus.

Op de voet gevolgd door tv-camera's spelen BN-ers het lijdensverhaal van de man uit Nazareth na in The Passion, een soort surrogaat Mattheus Passie van Johann Sebastian Bach. Edsilia Rombley als de maagd Maria. Het is weer eens wat anders. De opvoering van The Passion, afgelopen donderdag in Dordrecht, maakte duidelijk hoe groot de hang naar een gezamenlijk event is. Alleen is maar alleen. En om dat te voorkomen, zoeken we elkaar op in de kerk, bij The Passion, de Mattheus Passie, op het voetbalveld, de golfcourse of de schouwburg.

Onbewust zijn velen lidmaat geworden van een nieuwe kerk, die overigens die naam niet mag dragen. Een modieus verband van gelijkgestemden is het, met dance als het verplichte ritueel en een pilletje als heilige spijs. Soms krijg ik de indruk dat in één adem ook de normen en waarden van vorige generaties worden gewikt en gewogen. Niet zelden worden ze te licht bevonden. Die passen we dan wel aan. Niets mag immers het grote IK-denken in de weg staan.

In sommige sectoren maken ze het, wat dit betreft, wel erg bont. Wat bestuurders van grote bedrijven hier en daar, zonder te blikken of te blozen, presteren tart elke beschrijving. Door hen wordt Mammon, de god van het geld, als vanouds vurig vereerd. Zelfverheerlijking en zelfverrijking gaan er hand-in-hand. De moderne mens, de schaamte voorbij.

Pasen anno 2019 gaat daar niets aan veranderen. Het zij zo. Het lijkt me geen reden, voor u niet en voor mij evenmin, een paaseitje minder te eten. Hoe zalig die lekkernij ook is. Als u begrijpt wat ik bedoel. Tenslotte: voor degenen onder de luisteraars, die met respect voor andermans opvattingen, hun eigen geestelijk klimaat vormgeven, citeer ik nog even uit die absurde en speelse herschepping van het lijdensverhaal in de film Life of Brian van Monty Python: “Always look on the bright side of life” heette het daar. In onze moedertaal “Kijk altijd naar de zonnige kant van het leven”.

En dat lijkt me, na alle wat sombere bespiegelingen, een mooie wens voor de komende dagen. Ik wens u, beste luisteraars, een vrolijk Pasen. Tot de volgende keer.