Niks te klagen

Dat een slaapdorp met de omvang van Krimpen aan den IJssel een eigen ombudsman heeft, vind ik wel wat. Het lokale bestuur stelt zich hiermee fair en kwetsbaar op. Het zegt als het ware 'wij zijn ook maar mensen. Dus mag jij, inwoner, ons aanspreken op onze eventuele tekortkomingen'.

Het komt natuurlijk voor: een ambtenaar zit niet lekker in zijn vel en dan kom jij aan de balie staan zeuren. Vindt hij. Ja, dan is een conflict gauw geboren. Voor je het weet is het oorlog. Jij dient een klacht in. Maar daar wordt voor je gevoel nauwelijks aandacht aan besteed. En daar sta je dan als inwoner tegenover de anonieme gemeente.

Maar geen nood. Er is hoop. Werk aan de winkel voor de ombudsman. Die is er om als onafhankelijk tussenpersoon de lucht te zuiveren. Ervoor te zorgen dat ieder het zijne krijgt.

Terzijde: de ombudsman van Krimpen aan den IJssel is een vrouw. En zijn plaatsvervanger ook. Mevrouw mr. Anne Mieke Zwaneveld, de ombudsman, biedt u en mij bij gelegenheid een luisterend oor. En als ze verhinderd is, kunnen we terecht bij haar plaatsvervangster, mevrouw mr. Stans Goudsmit. Waarom ombudsman als we van doen hebben met een vrouw?

Zoek er niets achter. Het heeft alles te maken met de herkomst van het woord, dat uit het Zweeds stamt. In dat overgeorganiseerde Scandinavische land betekent man zowel 'man' als 'persoon'. Maar in een samengesteld woord, zoals ombudsman, uitsluitend persoon.

Zo, nu zijn we weer bij. Natuurlijk is niet alleen het woord uit Zweden komen overwaaien. Omstreeks 1960 namen wij ook het begrip – zeg maar de functionaris – over. En allang wordt niet alleen de nationale overheid nauwgezet door hem in het oog gehouden. Steden en dorpen, organisaties van allerlei slag en media onderwerpen zich tegenwoordig vrijwillig aan de kritische blik van een ombudsman.

Daar doen ze heel verstandig aan. Een instantie die de bemoeienis van een mediator afwijst, maakt zich immers bij voorbaat verdacht. Als ik het goed inschat, denken ze er bij de gemeente Krimpen aan den IJssel ook zo over. Vandaar dat mevrouw de ombudsman mr. Anne Mieke Zwaneveld afgelopen jaar verscheidene keren aan de bak moest.

Bladerend door haar jaarverslag 2018, dat op mijn verzoek deze week prompt in mijn brievenbus werd gedeponeerd, lees ik dat steeds minder Krimpenaren iets te klagen hebben. Vorig jaar riepen 16 klagers de hulp van Anne Mieke in. Een jaar eerder waren het er 20 en in 2016 nog 24.

Vreemd, denk ik dan. De doorsnee Krimpenaar is toch niet bepaald een zacht ei. Mondige typen genoeg, hier in de polder. We laten de kaas niet van ons brood eten. Dus wanneer we een misstand denken te zien, staan we al vlug bij de gemeente op de stoep.

Ik geloof de ombudsman op haar woord – maar steeds minder klachten? Ik kan het bijna niet geloven. Hoe komt dat? Het zal toch niet een kwestie zijn van 'onbekend maakt onbemind?' Of, nog erger, van teleurgestelde burgers, die er geen brood meer in zien, omdat mediation niets heeft opgeleverd?

Ook een goedwillende en bekwame ombudsman – die we trouwens best ombudsvrouw kunnen noemen – moet wel aan de weg timmeren. Een beetje reclame voor de goede zaak kan nooit kwaad. De burgerij moet er immers van doordrongen zijn bij wie ze kan aankloppen.

Uit de jongste jaarverslaggeving van de gemeentelijke ombudsvrouw leren we trouwens dat zij haar bemiddelende gaven niet uitsluitend in Krimpen aan den IJssel inzet. Nog 7 gemeenten en verscheidene organisaties kunnen op haar rekenen. Een beetje veel, denk ik dan.

Als buitenstaander krijg ik de indruk dat het werkgebied erg groot is. Misschien te groot om contact een-op-een tussen klager en ombudsman overeind te houden. Heeft de terugloop in klachten hiermee te maken? Wie het weet mag het zeggen.

Vast staat dat de koek gauw op is als het territorium van de ombudsman beperkt wordt. En daar lijkt het wel een beetje op. Mevrouw de ombudsman wordt, zou ik zeggen, belemmerd in haar werk. Ze mag zich nota bene niet bemoeien met de politie, woningcorporaties, zorgverzekeraars, energieleveranciers, het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, gemeentelijk beleid en gemeentelijke regelgeving.

Hallo zeg, vind je het dan gek dat het aantal klachten afneemt? Moet het soms uitsluitend gaan over hondenpoep, verkeerd geplaatste verkeersborden en los liggende straattegels? Doe mij een plezier.

Ik wens u, beste luisteraars, een heel plezierig weekeinde. Tot de volgende keer.