De week van de waarheid

Hè, hè, het is zover. Nog drie nachtjes slapen en we kunnen stemmen. Per brief of in levenden lijve mogen we weer rapportcijfers uitdelen. En daarna zal het een stuk beter gaan in dat landje van ons. Dat hebben ze ons immers beloofd, die mannen en vrouwen die naar onze sympathie hengelen.

Mark, Wopke, Geert, Sigrid, Lilian en Liliane, Jesse en Farid weten natuurlijk als geen ander dat ze luchtspiegelingen verkopen. Wanneer de stemmen geteld zijn, lijden ze voor je het weet en als bij afspraak, plotseling aan vergeetachtigheid. Niks nieuws onder de zon.

Daarom, als het om verkiezingsbeloften gaat, houd ik bij voorkeur een slag om de arm. Eerst zien en dan geloven – dat lijkt me het beste. Dus deponeren we straks het formulier in de stembus en wachten rustig af. Mark Rutte kan de champagne normaliter alvast wel koel zetten. Het moet al heel raar lopen als hij niet in het Torentje blijft bivakkeren.

Dat is dan zijn beloning voor 'tien jaar planloos VVD-beleid', zoals Sigrid Kaag (D'66) het noemde. In aanvulling op Wopke Hoekstra (CDA), die Rutte een 'richtingloos liberalisme' verweet. Mijn idee, maar deze zaterdagse overpeinzingen zijn niet bedoeld als politieke graadmeter, reden waarom ik de dames en heren gezellig onderling laat sparren.

In tijden van corona ziet een verkiezingscampagne er anders uit dan we gewend zijn. Voor de kandidaten trouwens meer dan voor ons, de kiezers. Hier kom ik nog op. Alleen de ouwe Haagse rotten Rutte en Wilders konden het niet laten. Zij stonden als kemphanen tegenover elkaar in een behoorlijk vinnig debat. In tegenstelling tot deze geharnaste ontmoeting, viel in verscheidene andere praatprogramma's af en toe een zekere joligheid waar te nemen.

Dat is vooral toe te schrijven aan de radio- en tv-programma's waarin de kandidaten voor de Tweede Kamer bij nacht en ontij kwamen opdraven. Begrijpelijk, want wat moet je wanneer nergens in Nederland nog een zaaltje te huur is, waar meer dan 12 mensen binnen mogen? In zo'n geval bieden radio en tv redding. En zo geschiedde.

Nou houden veel van die programma's het graag gezellig. Informatie is leuk, maar infotainment is leuker. Dus niet te veel corona, terugbetaling en klimaatshit. Op de bank liggend, willen we nou eindelijk eens horen wat mevrouw De Jonge vindt van die aanstellerige schoenen van haar Hugo. En we willen natuurlijk ook weten of het al een beetje opschiet met de inburgeringscursus van de Hongaarse echtgenote van Geert? Bovendien moet vrijgezel Mark nu maar eens vertellen of hij af en toe voor zichzelf kookt, of dat hij twee keer per week genoegen neemt met een patatje-oorlog.

Diepgravende vragen die ons een kijkje gunnen in het zieleleven van degenen die ons lastigvallen met dat gedonder van die avondklok, één-persoons-visite, tweepersoons wandeling, tien minuten winkelen op afspraak, vaccineren zo ver mogelijk van waar je woont en meer van die ongein.

Covid-19 is de aanjager geworden van behaagzieke politici die geen gekkigheid schuwen als het om de jacht op stemmen gaat. Met uitzondering van paaldansen en naaktzwemmen, doen ze van 's morgens vroeg tot 's avonds laat hun kunstje bij elk medium dat hen uitnodigt. En bijna ieder kamerlid – of wie het wil worden – doet het, omdat hij of zij 'iets voor de samenleving wil betekenen.' Dat zinnetje heb ik nu al zo dikwijls gehoord, dat ik geneigd ben het te geloven. Ja, mag ik ook eens naïef zijn?

Voorgaande karikatuur wekt de indruk dat deze verkiezingen in corona-tijd in alle opzichten anders dan anders zijn. Maar dat is vooral schijn. Bij de stemlokalen in Krimpen mis ik weliswaar de locatie waar mijn vrouw en ik altijd ons biljet achterlieten. Maar dat maakt ons niet uit. Veiligheid gaat voor alles in dit tehuis voor de bejaarde medemens. Dat spreekt vanzelf.

Voor het overige schenkt menig politicus oude wijn in nieuwe zakken. Mark Rutte voorop. Hij adviseerde partijen zelfs vooral geen beloften te doen. Zelf deed hij dat ook niet. Een heel verschil met 2012 toen hij jullie en mij met veel bravoure duizend piek in het vooruitzicht stelde. Het kan zijn dat ik erover heen heb gekeken, maar ik heb die bijschrijving niet kunnen ontdekken. Ik had het kunnen weten. Door de jaren heen zijn we gewend geraakt aan valse beloftes, politici die de boel flessen en een oppositie die geen deuk in een pakje boter kan slaan.

Kort samengevat, we gaan straks stemmen in het besef dat ons land zit opgescheept met een crisis in de geestelijke gezondheid, de jeugdzorg en de volksgezondheid. In de wetenschap dat te veel kinderen leven in armoede en te veel rijken rijker zijn geworden. Verder met de vaststelling dat te veel kinderen niet behoorlijk kunnen lezen en schrijven. En ook nog met het verschijnsel dat er te weinig animo is voor het beroep van leraar, agent of verpleegkundige.

Mooie boel. Daarom..... het wordt de week van de waarheid. We kunnen niet uitsluiten dat Mark Rutte de volle winst gaat pakken. Wat mij betreft valt daarmee te leven. Aangenomen dat zijn belangrijkste politieke rivalen hun tanden laten zien. Zodat de sociale samenleving niet verder wordt uitgehold.

Veel wijsheid bij de stembus.
Blijf gezond.

13 maart 2021.
Bert van Oosterhout