Kiskörös

Wanneer de mensen in het Hongaarse stadje Kiskörös 's avonds aan de goulash zitten, zouden ze dan wel eens over Krimpen aan den IjJssel praten? Zou goed kunnen. Per slot van rekening hebben ze met ons een warme band opgebouwd. Sinds 13 november 1993 zijn hun woonplaats en de onze immers jumelage-gemeenten. Zeg maar zustersteden.

Wederzijdse bestuurders, kerken, scholen en allerhande verenigingen zijn dikke vrienden. Jaarlijkse bezoeken over en weer bestendigen die vriendschappen. Maar die zijn door het optreden van de Hongaarse premier Viktor Orbán flink onder druk komen te staan.

Deze poesta-cowboy en zijn politieke medestanders, hebben namelijk een keur van wetten bedacht, die in de EU op veel verzet stuiten. En terecht. Want het is weer het oude liedje: de LHBTI-gemeenschap in Hongarije wordt te grazen genomen. Zogenaamd om te voorkomen dat de tere zieltjes van minderjarigen worden gekwetst. Met anti-homo-opvattingen heeft het allemaal niks te maken, verzekert Orbán. In één adem voegt hij er wel aan toe dat het huwelijk tussen man en vrouw natuurlijk het enige echte is. Opdat wij het weten.

Thuis kan deze gevaarlijke grapjas op veel steun rekenen. In de EU daarentegen had de Hongaarse wetgeving de uitwerking van een bom. En onze eigen gemeenteraad vraagt zich inmiddels ook af wat de ontwikkelingen in Boedapest betekenen voor de vriendschap met Kiskörös. Zoals bekend heeft burgemeester Martijn Vroom o.a. op initiatief van raadslid Bert Luijendijk (Stem van Krimpen) toegezegd de zaak te bespreken met collega's van andere jumelage-gemeenten.

In dat overleg is volgens mij maar één vraag van belang: delen de vrienden in Kiskörös de opvattingen van Orbán? Zo ja, dan heeft de vriendschap zijn langste tijd gehad. Halfslachtige oplossingen zijn niet acceptabel. Niemand moet om de hete goulash draaien. Slappe excuses zijn uit den boze. Het was mooi maar het is voorbij. Moeilijk? Ach kom. De hele EU – uitgezonderd Hongarije en nog zo wat ondemocratische naties – staat achter de gemeenteraad van Krimpen aan den Ijssel. Hoe mooi is dat?

Premier Rutte liet er geen twijfel over bestaan: of Hongarije bindt in, of het verlaat de EU. Het is de enige juiste houding, lijkt me. Ook heel geschikt voor de gemeenteraad ten opzichte van Kiskörös.

Natuurlijk zou het jammer zijn als een mooie vriendschap zo op de schroothoop wordt gesmeten. In de voorbije jaren hebben zich naast de formele banden immers ook persoonlijke vriendschappen ontwikkeld. En die maken dit sympathieke na-oorlogse project extra aantrekkelijk.

Op de puinhopen van het oude Europa hebben mensen in Oost en West indertijd elkaar gezocht. In ons dorp ging het niet anders. Het Krimpenhuis in Kiskörös – dat op 31 maart 2001werd overgedragen aan het gemeentebestuur van de Hongaarse wijnstad – prijkt er nog steeds als een ijzersterk symbool van vriendschap. Daar mag Krimpen best trots op zijn, vind ik. De villa kwam immers tot stand dankzij ons.

Nu wil het geval, dat – als ik het goed heb begrepen – de Hongaars-Nederlandse vriendschap volgens sommigen feitelijk wel toe was aan een APK-beurt. De relatie werd wat sleets en dat komt niet alleen door de corona crisis. Al in 2012 (!) vroeg Bert Luijendijk, die ik al noemde, zich af of de stedenband niet gewoon moet worden verbroken. Volgens hem wordt ze namelijk kunstmatig in stand gehouden. 'En waarom eigenlijk? Wat levert het ons op?', vroeg hij.

Onder normale omstandigheden – dus Viktor Orbán even buiten beschouwing gelaten – zou ik hebben gezegd: waarom niet even oliën en doorsmeren, die relatie? Persoonlijke contacten bevorderen kan toch nooit kwaad? Maar nu Boedapest zich ermee bemoeit, lijkt een herijking van de contacten onvermijdelijk.

Zo wordt jammergenoeg de gedenksteen op het Raadhuisplein – in 2018 onthuld door burgemeester Vroom en zijn Hongaarse collega László Domonyi – onbedoeld een symbool van tegenstelling in plaats van een bevestiging van vriendschap. En het Krimpenhuis dreigt nu ook zijn status te verliezen.

Tenzij Kiskörös mensen van de LHBTI-gemeenschap van Krimpen aan den Ijssel uitnodigt er een weekendje te komen logeren. Dat zou nog eens een gebaar van verlichting en gezond verstand zijn. Zeker nu de schaduw van de regering-Orbán gaandeweg heel Hongarije verduistert.

Een prettig weekend.
Blijf gezond.

10 juli 2021
Bert van Oosterhout