Maar dominee, wat zegt u nu?

Een topadvocaat, een predikant en een lhbti-activist – ziedaar, de cast van de nieuwe aflevering van Maar dominee, wat zegt u nu? Een feuilleton in een onbekend aantal bedrijven. Gebaseerd op het werkelijke leven te Krimpen aan den Ijssel in het jaar onzes Heren 2021.

Het eerste bedrijf van deze onverbiddelijke bestseller werd vorig jaar gespeeld. Toen het doek opging keek het publiek ademloos toe hoe een explosieve brief aan het gemeentebestuur – for your eyes only – binnen de kortste keren op straat lag. Een affaire van landelijke afmetingen was geboren.

De afzender van het gewraakte schrijven was predikant Anthonie Kort, geestelijk erfgenaam van wijlen dominee Marinus Abraham Mieras. Orthodox tot op het bot. Kort fungeert als His masters voice wanneer het erop aankomt de geboden uit het heilige boek der christenen toe te passen. Deze bevlogen acteur wilde met zijn brief de dorpsbestuurders een spiegel voorhouden.

In het absurde theaterstuk dat hier wordt opgevoerd, is hem de rol van de verwarde voorman toebedacht, die geestelijke en wereldlijke zaken door elkaar haalt. In de eerder genoemde brief riep hij de vroede vaderen op in actie te komen tegen 'alles wat tegen de scheppingsorde indruist'. Te denken valt bijvoorbeeld aan homoseksualiteit. Ja, het zal niet waar zijn.

We zitten nog maar in de eerste acte van het stuk wanneer de grote tegenspeler van onze predikant ten tonele verschijnt. Leon Houtzager, voormalig Krimpenaar en al lang geleden uit de kast gekomen, pikt het niet. Hij voelt zich gediscrimineerd en doet aangifte tegen Kort. Tevergeefs. Het Openbaar Ministerie vindt dat de beledigende teksten van de Mieras-predikant onder de vrijheid van godsdienst vallen. Ergo: geen vervolging.

Het boeiende van een theaterstuk is dat het alle kanten op kan. Zo gaat het ook met onze voorstelling. Leon Houtzager is niet voor één gat te vangen. Hij begint een artikel 12-procedure bij het Haagse Gerechtshof. Zo kan de officier van justitie die vervolging niet ziet zitten, misschien worden gedwongen alsnog te vervolgen. Afgelopen woensdag was het zo ver. Houtzager en de door hem 'ingehuurde' top-advocaat Gerard Spong vertelden de raadkamer van het Hof hoe ze erover denken. Drie rechters zullen binnen twee weken besluiten of justitie toch nog een zaak tegen Kort moet beginnen.

De weg erheen was lang. De procedure leek verdacht veel op een marathon. Een gedegen voorbereiding was daarom onontbeerlijk. En daar had Leon voor gezorgd. Door zijn toedoen betrad topadvocaat Gerard Spong het podium. Een betere co-acteur kun je nauwelijks treffen. En voor het bescheiden bedrag van 5000 euro is hij graag bereid predikant Kort voor de rechter te brengen.

Het kost wat, maar dan heb je ook wat. Met Spong haal je immers een absolute topper in huis. Zijn rol past naadloos in de voorstelling waar we naar zitten te kijken. Kleurrijk in elke betekenis van het woord, is wel het minste wat je van deze strafpleiter kunt zeggen. Zijn biografie laat zich met rooie oortjes lezen. Wie hem in de arm neemt, zoals Leon Houtzager deed, kan bij voorbaat rekenen op een spectaculaire rechtszaak.

Hoe kan het anders, zou je zeggen, met een man die nota bene zeven keer is uitgeroepen tot de beste advocaat van ons land. Spong, in 1946 geboren in Suriname, trad op in een lange reeks geruchtmakende rechtszaken: die van de Rote Armee Fraktion, de fraudezaak van Rienk Kamer, verschillende zaken met Patrick Kluivert in de beklaagdenbank, de Nuenense moordzaak, de Groninger Bodem Beweging tegen de NAM. En nog veel meer .

Onze omstreden dorpspredikant weet dus wie hij nu tegenover zich heeft. Maar één ding moet ik Kort nageven: hij is voor de duivel niet bang. Dus ook niet voor Gerard Spong. Dat is dan weer het voordeel van een onwrikbaar geloof. Kort huldigt het standpunt dat Leon Houtzager en zijn juridische coryfee een 'strijd tegen God' uitvechten. Wat hem betreft staat de uitslag bij voorbaat vast. 'Van God kun je niet winnen.'

Daar zet het duo Houtzager-Spong een vraagteken bij. “Ik denk dat Leon het grootste gelijk van de wereld aan zijn zijde heeft”, zei Spong in het AD. “Vrijheid van godsdienst heeft beperkingen. Religie is geen vrijbrief om homo's te beledigen. Het is strafbaar.”

Ik zei het al, een feuilleton kan alle kanten op. En zoals Leon Houtzager me telefonisch bevestigde, is dat precies wat gebeurde met het jongste bedrijf in Maar, dominee, wat zegt u nu? Het Haagse Gerechtshof leende de oud-Krimpenaar een luisterend oor. Zoals gezegd, horen we binnenkort of het Openbaar Ministerie opdracht krijgt predikant Anthonie Kort te vervolgen.

Intussen beklemtoont Leon nog maar eens dat hij niets tegen christenen heeft. Maar hij vindt wel dat ze voor de wet niet meer of minder gelijk zijn dan anderen. Hoe eenvoudig en helder kan het zijn?

Jullie en ik hoeven niet op deze zaterdagmorgen – en op andere dagen evenmin – Anthonie Kort de les te lezen. Op zijn beurt moeten hij en zijn discipelen ons niet willen voorschrijven hoe wij ons leven inrichten. Zo is het maar net. Ik ben benieuwd hoe het Hof in Den Haag dit straks onder woorden brengt.

Een plezierig weekend.
Blijf gezond.

31 juli 2021
Bert van Oosterhout