De schijf van vijf

Bakken, braden, koken, eten – zet je televisie aan en op een of meer zenders zijn ze er druk mee. André van Duin heeft er zelfs zijn tweede carrière bij Omroep Max aan te danken. Zijn tv-maat patissier Robèrt van Beckhoven is nog maar zelden te vinden in zijn winkel in Oisterwijk; geen tijd, want hij moet voor de camera. En nummer drie op de loonlijst, Janny van der Heyden, doet niet minder. Ook haar leven heeft zich verplaatst naar de televisie-keuken.

Niet te geloven dat zo'n uitzending door meer dan drie miljoen mensen wordt bekeken. Maar liefst honderd maal het aantal inwoners van Krimpen aan den Ijssel. Maar waar kijken ze eigenlijk naar? Naar een groep zwoegende en zwetende amateur bakkers. Druk doende met weerbarstig deeg, instortende taarten en andere wonderlijke composities. Alles met de bedoeling de hoofdprijs in de wacht te slepen.

Waar die rage vandaan komt, is mij een raadsel. Dat komt misschien omdat ik geen uitgesproken culinair type ben. 't Is waar, ik kan oprecht genieten van een verfijnde schotel. Toch vind ik het niet erg als je mij tot de jongens van de gestampte pot rekent. Bij wijze van spreken liever naar een bistrot dan een nouvelle cuisine 3-sterrren -restaurant.

In deze toch al deprimerende tijden is een discussie over eten wel het laatste waar ik op zit te wachten. Maar je komt er bijna niet omheen. Nog geen half jaar geleden bijvoorbeeld pleitte het evenzeer geprezen als gehate RIVM (het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu) voor een suikertaks, afschaffen van de btw op gezonde voeding en duurdere alcohol. Het RIVM handelde op verzoek van staatssecretaris Paul Blokhuis (CU). Het voorstel ligt waarschijnlijk in een bureaulade te verstoffen. Hoor je nooit meer wat van.

Die Blokhuis zal het wel goed bedoeld hebben. Maar momenteel hebben we toch warempel belangrijker zaken om ons druk over te maken. Eerst en vooral maar eens die politieke rotzooi in Den Haag op orde zien te krijgen. Wanneer dat eindelijk is gelukt, is het weer tijd voor de simpele dingen van de dag. Bijvoorbeeld de Schijf van Vijf. Ja, je hoort het goed: de Schijf van Vijf.

Wie kent 'm niet? Dat handige hulpmiddel van het Voedingscentrum. Als je eet volgens de schijf, neem je vooral producten die gezondheidswinst opleveren. Bijvoorbeeld omdat ze de kans op hart- en vaatziekten verkleinen. Voor de goede orde: dat zeg ik niet. Dat zegt het Voedingscentrum.

Het Voedingscentrum kan zoveel zeggen. En dat is precies wat een groepje diëtisten vorige week met enige bombarie naar buiten bracht. In dit land word je af en toe echt gestoord van de betweters. Maar ja, je kunt ze bezwaarlijk allemaal opsluiten.

Die diëtisten dan, hebben het vuur geopend op de heilige Schijf van Vijf. Die is volgens hen hopeloos ouderwets en slecht voor het milieu. Daarom presenteerden ze een plantaardig alternatief, de Schijf for Life. Die heeft vier in plaats van vijf afdelingen. Je moet er wel vitamine bij slikken om tekorten te voorkomen. Maar dan ben je ook hartstikke gezond bezig. Zeggen de bedenkers van de Schijf for Life, die hun beweringen onderbouwen met een uitgebreide verantwoording.

Om het niet te ingewikkeld te maken, laat ik die voor wat ze is. Al vind ik het nog wel de moeite van het vermelden waard, dat boerenkool per 100 gram meer calcium bevat dan melk. Wie had dat nou gedacht? Toch nog wat geleerd. En daar moet het, wat mij betreft, bij blijven. Want al die typen die ons om de haverklap laten weten dat we ongezond eten, kunnen me wat.

Ik bedoel maar: een jaar of dertig geleden, heb ik op eigen kracht mijn laatste sigaret weggegooid. En nu moet ik ook nog mijn favoriete snack ( maar niet echt) – een patatje zonder, en twee kroketten – links laten liggen. Dat gaat niet gebeuren. De wijsheden van al die eet-goeroes die vooral het tv-scherm onveilig maken, zijn aan mij niet besteed. Al kan ik soms een geamuseerde glimlach niet onderdrukken. Helemaal niet wanneer ik lees wat ene Tim Spector over eten en drinken heeft op te merken. De mij onbekende Britse epidemioloog schreef een boek met als leidraad: geloof niet alles wat je leest over eten.

Kijk, dat vind ik nou mannenpraat. Zijn relativerend tegengeluid spreekt me aan. Hij maakt korte metten met een handvol hardnekkige mythes over goed en fout bij eten en drinken. Bijvoorbeeld deze: het ontbijt is de belangrijkste maaltijd van de dag. Vooral niet overslaan. Nou, zet maar in de hoek bij de andere kletskoek.

Nog eentje: vis eten is goed voor je. Ook dat schijnt niet te kloppen. Tja, zo lust ik er nog wel een. Of eigenlijk niet, want ik eet geen vis. Rauw of gebakken, met of zonder graat – die glibberige schepselen zijn aan mij niet besteed.

Tenslotte nog eentje die een taai leven leidt: zout is slecht voor ons. Je voelt 'm al aankomen. Onderzoek heeft aangetoond dat minder zout eten bij 90% van de mensen geen noemenswaardige invloed heeft op de bloeddruk of het voorkomen van hartproblemen.

Zo kunnen we nog even doorgaan. Maar dat doen we niet. Ik vind het wel goed zo. Ik wilde alleen het opgefokte geleuter over eten aan de kaak stellen. Laat je eetlust vooral niet bederven. En alvast voor straks: smakelijk eten.

Een plezierig weekend.
Blijf gezond.

25 september 2021
Bert van Oosterhout