De naam is Bond - James Bond

Sean Connery, de Schot die zeven maal James Bond speelde, was 38 jaar toen de voorlopig laatste Bond in de rij, de Amerikaan Daniel Craig, werd geboren. Connery was mijn eerste. En wat mij betreft ook de beste. Maar over smaak valt niet te twisten. Ik weet het. De Bond van Craig past misschien beter dan een type als Connery, in het huidige tijdsgewricht. Cynischer, gewelddadiger, minder humoristisch.

De droge Britse humor uit de beginperiode was een vanzelfsprekend onderdeel van het verhaal. Zo ook de te gekke speeltjes, die keer op keer het leven van de geheim agent redden. Maar het lag voor de hand dat in een razendsnel gedigitaliseerde wereld, de opzet van de oorspronkelijke Bond werd aangepast. Gevraagd hoe hij zijn martini cocktail wil hebben – 27 films lang shaken, not stirred – zegt de laatste Bond onverschillig: maakt me niet uit. Het moet niet gekker worden.

Met het wegwuiven van die drie gevleugelde woorden, wordt definitief een grens getrokken tussen de oude en de nieuwe wereld. Nog afgezien ervan dat martini niet meer als een sexy neut wordt gezien, trekken we hier de deur naar het verleden voor goed dicht. En dat is even afkicken. Per slot van rekening besteedde ik al op zaterdag 10 april 1965 in Dagblad De Stem aandacht aan het nieuwe fenomeen, onder de titel: de film heeft er weer een held bij: James Bond. Met andere woorden, ons kent ons.

Weergaloos opgestuwd door de uitgekiende publiciteit van Hollywood was geheim agent 007 (licence to kill) bezig in ijltempo het internationale filmscherm te veroveren. De toen al overleden geestelijk vader van James Bond, Ian Fleming, zal zich indertijd in zijn stoutste dromen niet hebben kunnen voorstellen dat zijn held nog eens het middelpunt zou worden van een heuse cultus. Ruim een halve eeuw later weten we beter.

Het is niet overdreven te stellen dat met James Bond een legendarisch filmpersonage in het leven is geroepen. Een waarvan de houdbaarheids- datum nog niet is verstreken. Al is de Bond van Daniel Craig bepaald een andere dan die van Sean Connery en alle andere geheim agenten in Her Majesty's Service. En het huidige publiek kijkt ook met nieuwe ogen naar zijn idool.

Nieuwe ogen is zwak uitgedrukt. De laatste jaren zijn we gewend ons van alles en nog wat te laten vertellen door virologen en epidemiologen. Nou, een aantal van de laatste medische clan, werkzaam aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, heeft iets leuks voor ons bedacht. In het kader van 'wat voor onzin zullen we nu weer eens onderzoeken' kwamen zij met een rapport waarin ze op goede wetenschappelijke gronden bewijzen dat James Bond een enorme smeerlap is. Nou jullie, dan ik.

Jawel, je hoort het goed, een 'enorme smeerlap'. Om me heen worden wenkbrauwen gefronst. Dat verwondert me niet. Het is me nogal een uitspraak. Les extrêmes se touchent , zou je kunnen zeggen – de uitersten raken elkaar. Alsof Sneeuwwitje uit de kast komt als prostituee. En Zwarte Piet als gigolo. In het onwaarschijnlijke van een en ander zit 'm uiteraard de grap.

Zo zien de Nijmeegse wetenschappers en hun collega's van The London School of Hygiene & Tropical Medicine het ook. En zoals eerder gezegd, op goede gronden. Ze analyseerden namelijk 25 van de 27 gemaakte Bond-films en de conclusies van hun onderzoek zijn ronduit schokkend. Ze vergeleken de acties van Bond op internationale klussen met de reisadviezen in de betreffende regio. En dat pakte niet goed uit.

In de film wast de geheim agent zijn handen in totaal twee keer. Qua seks komt hij ruimschoots aan zijn trekken, maar altijd zonder voorbehoedsmiddelen. En van reisadviezen om infectieziekten te voorkomen trekt hij zich geen bal aan. Om over de eerste en tweede anti-covid-vaccinatie maar te zwijgen. Wat is dit voor een mafkees?

De beroemdste geheim agent van de afgelopen vijftig jaar komt op alle plekken waar de Nijmeegse en Londense onderzoekers in werkelijkheid ook werken. Landen waar malaria nog niet is uitgebannen en talrijke andere ziekten op de loer liggen. Maar 007 is blijkbaar immuun. Het lijkt me de moeite waard uit te zoeken hoe dat kan. Misschien ziet de wetenschap hier essentiële informatie over het hoofd. Werk aan de winkel voor de bollebozen van het RIVM.

Eén ding staat bij voorbaat vast: Bond gaat altijd slecht voorbereid op reis. Aan een artikel van oud-filmcriticus Ab Zagt in het AD, ontleen ik het volgende. Een van de Nijmeegse auteurs van het rapport waar we het over hebben, legt uit dat het in de kern van de zaak om een geintje gaat. 'Een lollig onderzoek dat wij in onze vrije tijd hebben uitgevoerd. Maar er zit een serieuze ondertoon in. Wij zien nog vaak patiënten die het in tropische landen niet zo nauw hebben genomen met malaria. Het zou mooi zijn als James Bond in een van zijn volgende films van zijn superieuren het advies krijgt vooral zijn malariapillen in te nemen.'

Hoor je het ook eens van een ander. Vervang malariapillen door een corona-vaccinatie en de echte en de digitale wereld vloeien moeiteloos in elkaar over. Dat had zelfs Ian Fleming niet kunnen dromen.

Een plezierig weekend.
Blijf gezond.

30 oktober 2021
Bert van Oosterhout