Sambal bij?

Zondag leek ons wel een geschikte dag om eens lekker te Chinezen. Er zijn van die dagen dat we de buik vol hebben van aardappelen, groente en vlees. Een oriëntaals maal vinden wij dan een smakelijke vervanger. Zo gezegd, zo gedaan. En zoals gewoonlijk werden wij op onze wenken bediend.

Het was gezellig druk in het restaurant en spitsuur bij de afhaal-balie. Over de populariteit van de Chinese keuken hebben we ons in een ver verleden wel eens verbaasd. Inmiddels weten we niet beter of ze hoort bij onze cultuur. Aangepast aan de Nederlandse smaak. Want zo zijn wij dan ook wel weer.

Ons recente uitje riep bij mijn vrouw en mij een herinnering op aan de allereerste keer dat wij een Chinees restaurant binnenliepen. De plaats van handeling was onze geboortestad Breda. Hartje stad op een zaterdagmiddag. Een beetje beschroomd omdat we zo'n etablissement nooit eerder van binnen hadden gezien.

Nou, het interieur van toen zag er hetzelfde uit als het interieur van nu. In elk Chinees restaurant. In elke uithoek van de wereld. Daarom voel je je nu meteen thuis. Maar bij onze allereerste keer lag dat anders. En dat gold natuurlijk niet alleen voor het interieur. Wat te denken van de menukaart? We waren nieuwsgierig genoeg om het onbekende te omarmen. Maar dit was wel een uitdaging van jewelste.

Ik weet het niet zeker, maar ik vermoed dat we – ook met het oog op de prijs, toch al gauw een paar gulden per persoon – de vinger opstaken voor een menu-tje. Dat had iets vertrouwds, hoewel de entree een uit de kluiten gegroeide loempia bleek te zijn. Sambal bij? Die vraag hebben we sindsdien nooit vergeten.

De loempia was een ontdekking. Rijk gevuld en zelfs met echte kip, of wat erop leek. De wereldberoemde Chinese pannenkoek beviel ons dan ook prima. Wat ons betreft hoefde er verder niets op tafel te komen. Wij zaten vol. Maar dat konden we de Chinese gastheer niet aan het verstand brengen. Het kwam erop neer dat we met het schaamrood op de kaken restaurant

China Garden zijn ontvlucht. Dat is later omgedoopt in Zeezicht, hoewel er op de Grote Markt in Breda geen druppel water te zien is.

Hoe vreemd het ook klinkt, die naamsverandering zou wel eens te maken kunnen hebben met de Lange arm van Beijing. Die reikt ver, dat is duidelijk. Maar wat die arm zoal doet is niet zo duidelijk. Wel weten we dat de miljardenstaat van president

Xi Jinping er een gewoonte van maakt Chinezen in het buitenland nauwgezet in het oog te houden.

De eigenaar van een Chinees restaurantje in een kleine Nederlandse provincieplaats, mag ervan uitgaan dat zijn doen en laten op de voet wordt gevolgd door de autoriteiten thuis. China ziet geëmigreerde of gevluchte onderdanen als een 'onlosmakelijk onderdeel' van de natie. Vandaar. Stelletje gekkies die 1.410.474.000 Chinezen. Alsof er in de volksrepubliek al niet genoeg zijn.

Xi Jinping vind blijkbaar van niet. Als vader van een groot gezin verzamelt hij graag de hele familie om zich heen. Wie geen zin heeft terug te keren naar het vaderland, wordt door agenten van de communistische partij ernstig toegesproken. Dat helpt. Een speciale rol is hier weggelegd voor het Verenigd Front. Een onderdeel van de partij, dat vanuit China de banden met Chinese gemeenschappen in het buitenland aanhaalt.

Het Front laat ook van zich horen wanneer bepaalde gevoelige kwesties spelen, zoals de 'terugkeer' van Taiwan naar het moederland, de positie van Hongkong of de onderdrukking van de Oeigoeren. Een jaar geleden kwamen Chinese organisaties in Nederland in actie, omdat Den Haag de behandeling van de Oeigoeren genocide – volkerenmoord – noemde. Dat pikten ze niet.

Zo werkt het dus. In samenhang met zijn toenemende bemoeizucht, heeft Beijing intussen in Amsterdam en Rotterdam kantoren geopend om Chinezen hier te helpen met een rijbewijs of een paspoort. Geloof je het zelf? Die kantoren schijnen nota bene illegaal te zijn. Dus waar hebben we het over? Allesbehalve illegaal zijn intussen de belangen die de Volksrepubliek China heeft in de Rotterdamse haven en sinds deze week in de haven van Hamburg.

Wat Duitsland daar flikt is te gek voor woorden. Terwijl Europa de eenzijdige gas-deal met Poetin ongedaan maakt, laat bondskanselier Olaf Scholz zich inpakken door Xi Jinping. Hij verkocht 24,9 % van een Hamburgse haventerminal aan het Chinese staatsbedrijf Cosco. Over eenzijdige deals gesproken.

Soms kan ik oprecht blij zijn dat we in Krimpen aan den Ijssel zijn neergestreken. De problemen van de Boze Buitenwereld zijn hier nog te overzien. En de loempia's van 'onze Chinees' mogen er zijn.

Plezierig weekend .

29 oktober 2022

Bert van Oosterhout