Matthijs

Elke dag kwam het voetvolk met angst en beven naar het werk. Hopend dat de wispelturige televisie-presentator voor één keer z'n grote bek zou houden. Dat de lieveling van ruim een miljoen tv-kijkers zich zou gedragen. Niet alleen voor de camera's. Ook achter de schermen. Maar dat gebeurde niet. Door de Volkskrant weten we nu dat bij het tv-programma De wereld draait door een angstcultuur heerste. Gevoed door De Grote Baas Matthijs van Nieuwkerk. Zo ongeveer de uitvinder van grensoverschrijdend gedrag.

Een man met een Januskop. Charmant en intelligent in de uitzending. Een gastheer die zijn huiswerk had gedaan. Met een zeker appeal bij leeftijdgenoten èn jongeren tegelijk. Naar de ogen gekeken door zijn tafelgenoten. Kortom, een kijkcijferkanon in optima forma. Het middelpunt van een programma waar gasten graag aanschoven. Maar alles wijst erop dat het voorbij is. Op de Grote Stille Heide, ergens in het oosten des lands, overdenkt de gelauwerde presentator nu zij zonden. Of, meer waarschijnlijk, die van alle anderen in deze Hilversumse soap.

Niet te geloven hoeveel aandacht deze affaire krijgt. Wanneer morgen Mark Rutte onverwacht aftreedt, zullen er vermoedelijk minder woorden aan worden besteed. De Nederlandse taal volstaat nauwelijks om de ramp te beschrijven. Er bestaat ernstig behoefte aan een Redder des Vaderlands. Want wie moet de vinger aan de pols houden nu de chroniquer van het leven van alledag is weggevallen? Gekleed in pek en veren. In de ogen van tientallen van zijn slachtoffers momenteel de enige kledij die hem past.

Voor zover ik heb begrepen, was het wangedrag van Matthijs van Nieuwkerk al vele jaren dagelijkse routine in de krochten van het televisiebedrijf. Bekend op alle verdiepingen van de organisatie. En in dezelfde kringen genegeerd. Niemand heeft immers trek om de kip met de gouden eieren de nek om te draaien? Zodoende kon de tovenaarsleerling ongestoord zijn gang gaan.

In de golf van reacties op de onthullingen in de Volkskrant, was de rode draad het onbetwistbare vakmanschap van Van Nieuwkerk. Hij paarde bravoure aan feitenkennis; ongeveinsde belangstelling aan medeleven, originaliteit aan optimisme. Althans........zo zagen wij hem. En het werd nog mooier toen hij samen met Rob Kemps het Franse chanson nieuw leven in blies. Wat een genot die twee kerels als jonge honden door Parijs te zien flaneren.

Chansons werd een serie met een lach en een traan. Eenmaal per week zaten ruim honderdduizend kijkers voor de toverdoos. Genietend van een fenomeen dat zogoed als afgedaan had, het franse chanson. Trefzeker zetten Matthijs en Rob het levenslied weer op de kaart. Zodanig dat je tegenwoordig nauwelijks een muziekprogramma kunt beluisteren zonder een chanson. Franse klanken, niet zelden begeleid door een accordeon op het ritme van de valse musette.

Een regelrechte renaissance is het geworden. En het tweetal kreeg dat voor elkaar in een bijna poëtische tv-documentaire waarin ze franse liedjes en de vertolkers ervan opdiepten uit stoffige archieven, vergeten zolders en meer van zulke stofnesten. En de grijze golf in het land van Frans Bauer, Rob de Nijs, De Kast, Trijntje Oosterhuis etc. etc. ging door de knieën. Een handvol liefhebbers daargelaten, luisterde eigenlijk geen hond meer naar Gilbert Becaud, Barbara, Edith Piaf en al die vertolkers van het bourgondische levenslied. Maar dat veranderde toen mr. DWDD (De wereld draait door) en zijn maatje de geest kregen.

De fans van het daarvoor veel bekeken DWDD wisten toen nog niet dat het programma werd gemaakt in een sfeer van intimidatie, ruzie en angst. Slechts een beperkte groep wist dat achter die vrolijke kop van Matthijs een ongelofelijke kwal schuil ging. Iemand die lijdt waar veel typen als hij aan lijden: machtswellust. Alleen het woord van Van Nieuwkerk was van belang. Als erkend perfectionist accepteerde hij geen kritiek. Wie het niet met hem eens was kon meteen oplazeren. Klagen bij bijvoorbeeld een directeur haalde niks uit. Zo werd de burn out een veel gekweekt product in de Hilversumse studio's.

Een collectieve protestactie van personeel kwam nooit van de grond. Jammer, want ze zou voor iedereen heilzaam zijn geweest. Niet in de laatste plaats voor de heer Van Nieuwkerk. Stel je voor: op een ochtend komt hij de studio binnen. Tot zijn verbijstering treft hij er al het personeel aan – maar dan ook al het personeel. Schouder aan schouder. Een zenuwachtige woordvoerder maakt hem duidelijk dat het over en uit is. Dat alle denkbare functionarissen op het hoogste niveau zijn ingelicht over Van Nieuwkerk-gate. Hij wordt over een kwartier bij de Raad van Bestuur verwacht. Het sprookje is uit.

Zo ging het dus niet. De man die bij het graf van zijn idool Charles Aznavour in Parijs zijn tranen niet kon bedwingen, is over zijn eigen karakter gestruikeld. Slachtoffer van zijn overdreven populariteit. In zijn val trok hij anderen mee.Voorlopig zullen we hem niet meer op het scherm zien. Ik zal hem missen.

Een plezierig weekend.
26 november 2022
Bert van Oosterhout