Is dit alles

Doe mij maar Nieuw. Oud bracht 365 dagen lang wel erg veel onrust. Daar wil ik met plezier afstand van nemen. Natuurlijk in de hoop dat het nu eindelijk wat beter zal gaan. Ik bedoel met de Aarde. Die ongelofelijk boeiende planeet waarop wij met z'n allen door het onmetelijke heelal razen. Op het moment houdt de zwaartekracht ongeveer 7,53 miljard mensen op de been. Per seconde worden het er 4,3 meer. Dat is 255 per minuut, 15.300 per uur en 367.200 per dag. Kortom, het menselijk geslacht weet verdraaid goed hoe het zich moet vermenigvuldigen.

Vertaald naar Nederland betekent dit dat hier in 2060 bijna 20 miljoen mensen zullen wonen. Niks om blij van te worden. Want er zijn te weinig huizen, er is te veel stikstof, te weinig natuur, nog steeds hoge criminaliteit en de wegen staan te dikwijls vol met auto's, waar geen beweging in te krijgen is. De meeste nieuwkomers, nu en later, zijn voorbestemd om een betrekkelijk anoniem bestaan te leiden. Jammer, maar een groots en meeslepend leven zit er voor hen niet in. Alle kans dat het kersverse jaar voor hen in grote trekken overeenkomt met het voorbije jaar.

Het afscheid mocht er trouwens zijn, zeg. Ver voor 12 uur in de nacht van zaterdag op zondag gingen de vuurwerk-cowboys los als nooit tevoren. De laatste jaren moesten ze zich inhouden. En daarom was er nu geen houden aan. Dat het in een aantal plaatsen gewoon verboden was – daar moesten de diehards hard om lachen. Verboden, hallo zeg. Bij sommige knallen was de drukgolf zo groot, dat ik serieus dacht dat de voordeur uit de sponning zou worden geblazen.

De vergelijking gaat mank, maar die wereldwijde herrie deed mij onwillekeurig denken aan de oorlog in Oekraïne. Die woedt nu een jaar en we beginnen er een beetje aan te wennen. Het straatgeweld van dichtbij trekt soms meer de aandacht. Dat mogen we natuurlijk never nooit laten gebeuren. Maar ja, hoe krijg je die psychopaat en zijn geschifte hofhouding het Kremlin uit?

Dat brengt me, met een omweggetje, bij die aardige traditie van de Oudjaars conference op televisie, die deze keer opnieuw door Claudia De Breij werd verzorgd. Haar speelse, mild kritische en nogal moralistische vingeroefening was een lichtpuntje in een wereld die toch wel steeds chagrijniger wordt. Claudia had het er niet over, maar wij horen om ons heen dat 2022 zo snel voorbij is gegaan. Je gelooft het misschien niet, maar wij vinden dat ook. Eigenaardig toch. De kalender was geen andere dan een jaar eerder. De maanden duurden bijna allemaal 30 of 31 dagen. En een etmaal was ook deze keer weer 24 uur. Dus, wat was er aan de hand?

Mijn generatiegenoten – zeg maar gerust, de grijze golf – hebben dikwijls het gevoel dat het tempo van het dagelijks bestaan steeds hoger wordt. En dat gebeurt terwijl hun dynamiek nu juist afneemt. Evenals hun actie radius. Zodra de zon onder is, is hun wereld immers letterlijk een stuk kleiner. Zelfs met steun van een rollator, kunnen ze de sociale hartenklop anno 2022/2023 niet bij houden.

Menigeen heeft het gevoel dat er over het jaar dat we achterlaten weinig positiefs valt te melden. Op een verjaardag of in de kroeg kun je horen hoe irritant het is, dat er geen donder wordt gedaan aan allerlei misstanden, waar iedereen al jaren over kankert. Daardoor lijkt het bijvoorbeeld normaal dat iedere puber tegenwoordig een mes op zak heeft. En het gebruikt ook. Eén bejaarde per week op straat overvallen en doodsteken, is ongeveer het moyenne. En kom me nou niet vertellen dat het zo'n vaart niet loopt. In die leugen trap ik niet meer. Dan is er ook nog iets met de boeren, de leraren, de verpleegkundigen en verzorgenden. Over de uitstoot van stikstof is het laatste woord ook nog niet gezegd.

Beste mensen, laten we samen eens heel even dromen. Vooruit, even tegen beter weten in. Een Saturnus-raket heeft zojuist onze capsule de ruimte in gestuwd. Met een snelheid van 8 kilometer per seconde laten we het jaar 2022 achter ons. Op een hoogte van 200 kilometer kijken we naar de Aarde. Naar de Gobi-woestijn, de Amazone, de Stille Oceaan, de Himalaya, de Ganges, de vulkaan Etna, Rome. En we zien rubberbootjes in zee bij Sicilië, het Sint Pietersplein, Trafalgar Square, het Rode Plein.

Dan klinkt vanuit de onmetelijke ruimte muziek. En we horen de stem van wijlen Henny Vrienten, de leadzanger van de band Doe Maar. 'Is dit alles?' zingt hij. 'Is dit alles wat er is?' Ja, dit is alles. Hier moeten we het mee doen. En het liefst met elkaar en voor elkaar.

Ik wens iedereen, alsnog, een prachtig nieuwjaar.
Bedankt voor het luisteren.

Tot de volgende keer.
Zelfde plaats. Zelfde tijd.

7 januari 2023
Bert van Oosterhout