Een bizar theater

Soms vang je, bij wijze van spreken zomaar uit het niets, een one-liner op, die zo aan de muur kan. Zoals deze: Het parlement is een bizar theater van b-acteurs geworden. Deze is afkomstig van de duizendpoot Özcan Akyol. Met de strekking ervan ben ik het in grote trekken eens. Of het nou op de televisie is, dan wel op sociale media of in de Tweede Kamer – onze politici acteren dat het een lieve lust is. Paroles, paroles, paroles is het motto, met verwijzing naar het gelijknamige chanson van Dalida en Alain Delon. Woorden, niets dan woorden. Spijkers met koppen slaan is er niet bij.

Vroeger was dat anders. Beter. Mooi niet, natuurlijk. Maar kijk ik naar het doen en laten van 150 Kamerleden, denk ik toch wel eens: ja, het klopt. Nou ja, enkele uitzonderingen daargelaten dan. Waar is de tijd gebleven dat de kamervoorzitter gezag had? Dat zijn of haar democratische benoeming kamerbreed werd geaccepteerd. Dat een vrouwelijke voorzitter met marokkaans bloed niet door een type als Geert Wilders werd geschoffeerd. “U hoort niet op die stoel”. Hoe krijg je het uit je strot?

Om maar te zwijgen over die psychiatrische patiënt die als volksvertegenwoordiger heilig gelooft in complotten die de wereld besturen. Hij mocht bij besluit van zijn collega's in de Kamer even niet meespelen. Alsof dat hem ook maar een sikkepit interesseert. Het gebaar van de Kamer was dan ook vooral symbolisch en een teken van onmacht. Goed beschouwd een zielige vertoning. Thierry Baudet, want over hem ging het weer eens, blijft gewoon regelmatig te veel tijd van de Kamer in beslag nemen met zijn onzinnige praatjes. En noch de voorzitter noch iemand van de 150 kamerleden lijkt in staat te zijn hem tot zwijgen te brengen. Hij maakt handig gebruik van zijn recht om zonder last of ruggespraak zijn zegje te doen. Bizar genoeg brengt hij zijn walgelijke teksten soms met meer élan dan waarover het doorsnee kamerlid beschikt.

In Haagse kringen schijnt overigens het gerucht rond te zingen dat afgevaardigde Baudet nu en dan te veel wit poeder, pilletjes of ander lekkers gebruikt. Dat zou mede oorzaak zijn van zijn ziekelijke fantasieën. Geen idee. Als hij een gebruiker is, is hij zeker niet de enige. Misschien kan een steekproefsgewijze dopingcontrole de lucht in de Kamer zuiveren. In de Tour de France werkt het. De verruwing van taal en mores die de Kamer is binnen geslopen staat niet op zichzelf. Ze is een bijprodukt van de toegenomen onbeschoftheid in de samenleving. Die manifesteert zich o.m. in dodelijke steekpartijen die bijvoorbeeld bij het stappen in het weekend tot een vaste rite zijn geworden.

Ook in Krimpen aan den Ijssel lopen snotneuzen van twaalf, dertien jaar 's nachts rond met een stiletto in de mouw van hun hoodie. Worden ze aangehouden, loopt de handhaver of agent kans een mes tussen de ribben te krijgen. Wat is er toch met ons gebeurd? Waar en wanneer hebben we fatsoen en respect op de schroothoop gegooid? Wanneer hebben ouders hun gezag opgeborgen en waarom? Hoe kan het dat kinderen die de luier nog niet zijn ontgroeid ongevraagd meedoen met elke discussie onder volwassenen?

De vraag stellen is de vraag beantwoorden. Dat vonden we altijd al en dat vinden we nog steeds. En wij niet alleen. Sire, de Stichting voor Ideële Reclame, kijkt er ook zo tegenaan. En zoals we van haar gewend zijn, tuigt ze meteen een campagne op. Deze keer doelgericht op de toenemende polarisatie. Wie niet helemaal heeft zitten pitten, weet waar het over gaat. Overal over. De voorbeelden uit de Tweede Kamer spreken voor zich. Maar de verharding wordt bepaald niet alleen in de Kamer zichtbaar. Daarom laat Sire van zich horen. 'Verlies elkaar niet, als polarisatie dichterbij komt', zegt zij in een manifest. En ik ben zo vrij verder te citeren:

Een goede discussie is een uitwisseling van gedachten. Als je met elkaar praat over verschillende standpunten, wordt iedereen er wijzer van. Als het goed is. Maar met polariserende onderwerpen kan het ook heel anders gaan. Ze kunnen mensen lijnrecht tegenover elkaar zetten. Neem bijvoorbeeld een discussie over vaccinatie, asiel, klimaat of stikstof. Het drijft mensen soms echt uit elkaar (...) Het kan er zelfs toe leiden dat je elkaar verliest. Hoe voorkom je nou dat dat gebeurt? Hoe verlies je elkaar niet?'

Nou, dat kun je dan wat verderop van Sire leren. De stichting, die in 1967 door de communicatiebranche werd opgericht en die maatschappelijke onderwerpen onder de aandacht van het publiek, opinieleiders en besluitvormers wil brengen, slaat als je het mij vraagt een tenenkrommend toontje aan. Dat komt de boodschap niet ten goede. Maar eerlijk is eerlijk, beter het verkeerde toontje met de beste bedoelingen, dan de juiste toon vol haat en nijd.

Het ga jullie goed.
Tot de volgende keer.

14 januari 2023
Bert van Oosterhout