Wie helpt Barbie om zeep?

Je gelooft het misschien niet, maar ik vind het een feest om in Nederland te wonen. Weten jullie dat ook weer. Volgens mij zijn er weinig landen waar je – zoals bij ons – voor dag en dauw bij de tv in een lachkramp kunt schieten.

Het overkwam mij vorige week. Om te zien of er nog wat aan de hand was in de wereld, zette ik het magische scherm aan. Ik bofte. De omroepster van dienst vertelde dat het Landelijk Aktie Komitee Scholieren – zeg maar het LAKS – een Taalgids heeft samengesteld die een einde moet maken aan het gebruik van ongewenste termen in het onderwijs en andere sectoren.

Prima idee, dacht ik nog, voor ik goed en wel begreep wat het Komitee precies bedoelde. Het stelt een soort Grote Schoonmaak in de Nederlandse taal voor. De diepere bedoeling hiervan is dat elke zweem van ongelijkheid met wortel en tak wordt uitgeroeid. Ja, wanneer wij Nederlanders iets beginnen doen we het ook goed.

Termen als witte en zwarte scholen zijn niet langer gewenst. Kan ik inkomen. Maar pas op, een begroeting als 'goedemorgen, jongens en meisjes' is straks ook uit den boze. Zeg liever “goedemorgen, allemaal” of “goede morgen, leerlingen”. Op die manier wekt een docent tenminste niet de schijn dat hij/zij ongelijkheid tussen de leerlingen bevordert.

Om die reden kan hij ook maar beter termen als 'gehandicapt kind in de klas' vervangen door leerling met een beperking. Zoals het woord doubleren de term zitten blijven kan vervangen. Onderscheid maken tussen hoger en lager onderwijs is ook niet langer gewenst.

Verder is het LAKS er op uit in de klas alle genderverschillen de wereld uit te helpen. Op schooldocumenten moet je dat ook kunnen zien. Een leerling is bijvoorbeeld X in plaats van M (mannelijk) of V (vrouwelijk).

Overigens kijkt het LAKS, zoals gezegd, niet alleen naar de wereld op school. Ook onder de beroepen valt veel onkruid te wieden. Dat is trouwens niet nieuw. Vier jaar geleden al stuurde de toenmalige staatssecretaris Raymond Knops, die tijdelijk de zieke minister Kajsa Ollongren verving, tientallen taalcoaches de straat op. Zij moesten gemeenten, provincies en andere overheidsorganisaties helpen bij hun communicatie met de burgerij.

Knops mocht het lieve sommetje van 3 miljoen euro uit de knip trekken om onder meer 100 manschappen op de been te brengen. Of dat offensief ook wat heeft opgeleverd, weet ik eerlijk gezegd niet. We mogen al blij zijn dat het niet aan raketten, vliegtuigen en tanks is besteed. Met die neuroot in het Kremlin weet je het maar nooit. Maar dit terzijde.

Qua taalzuiverheid en het bestrijden van ongelijkheid is er trouwens nog werk aan de winkel. Je houdt het niet voor mogelijk wat mensen zoal bedenken in hun vrije tijd. Ik hoop tenminste dat ze het niet in de 'tijd van de baas' doen. Zo dacht ik er vier jaar geleden al over toen Ingrid Katharina van Engelshoven nog minister van onderwijs was en als zodanig het rolbevestigend speelgoed wilde uitbannen. Of de heren speelgoedfabrikanten maar even wilden meewerken om Barbie om zeep te helpen, samen met haar vriend Ken. Hoe gek moet je zijn om je hier mee bezig te houden?

Die vraag kon je indertijd ook stellen aan een Utrechtse politica. De PvdA-dame in kwestie pleitte er in 2020 voor het legendarische duo Jip en Janneke uit de bibliotheek te verwijderen. De geesteskinderen van Annie M.G. Schmidt waren zogenaamd te rolbevestigend, absoluut uit de tijd. Bovendien zo blank/wit als maar kon. Dus opzouten jullie.

Soms vraag ik me met een gevoel van wanhoop af hoelang deze gekte nog zal doorgaan? Biologische en kleurverschillen zijn tegenwoordig uit den boze. Diversiteit is het toverwoord. 'Jij bent als jongetje geboren, dus voeden we jou op als een jongetje. Kom, kom, zo werkt dat niet meer. We zullen wel zien hoe jij je ontwikkelt. Hier is alvast je nieuwe pop.`Een zwarte natuurlijk.'

Wat jammer nou dat Annie M.G. Schmidt niet meer onder ons is. Als ik het goed inschat zou ze zich kapot geërgerd hebben aan die taal- en andere hervormers die zo graag van zich laten horen. Misschien heeft ze zich wel in haar graf omgedraaid over dat Jip en Janneke-gedoe. Hoewel, ik denk het niet. Met haar grandioze vermogen tot relativeren, zou ze mogelijk die Utrechtse politica troostend over de bol hebben geaaid. Haar toevoegend: ”Treur maar niet, Je leert het nog wel.”

Tenslotte, het Landelijk Aktie Komitee Scholieren heeft zijn best gedaan. Ongelijkheid bestrijden blijft een nobel doel. Maar veel succes zal het niet opleveren. Al die grappige karakters die werden bedacht en bezongen door bijvoorbeeld Rob de Nijs, Boudewijn de Groot en Annie Schmidt – rolbevestigend of niet – gooien we toch niet in de vuilnisbak? Dat zou te gek zijn. De gelijkheid zitten ze sowieso niet in de weg. Dus ik zou zeggen: een hoeratje voor Barbie, Ken, Jip, Janneke en Pipi Langkous.

Een plezierig weekend.
22 april 2023
Bert van Oosterhout