Mijn naam is haas

Toen haar man was overleden, begon de moeder van mijn boezemvriend Pim een tabakswinkel in de voorkamer. Haar bescheiden pensioen kon deze bron van inkomsten goed gebruiken. En wij, de vrienden van haar zoon, behoorden van begin af aan tot haar vaste clientèle. Niet in de laatste plaats omdat we bij haar ongegeneerd 'op de pof ' ons pakje Miss Blanche, Marlboro en Golden Fiction mochten kopen. 'Betaal morgen maar' zei ze dan. En we hebben haar vertrouwen nooit beschaamd.

Onbedoeld hielden zij en wij een systeem in stand dat tabaksfabrikanten en hun aandeelhouders all over the world ongekende winsten opleverde. En toen in de laboratoria van de fabrikanten al lang was aangetoond dat roken een dodelijke gok was, bleven de producenten grijnslachend hun harde pegels incasseren. Als het om poen gaat kent de mensheid nu eenmaal geen enkele schaamte. De in die tijd populaire Amerikaanse zanggroep The Andrew Sisters zong het al Money is the root of all evil.

Intussen bleven wij, vrienden en vriendinnen van Pim en zijn moeder, paffen als waren we de schoorstenen van Tata Steel, dat destijds nog Hoogovens werd genoemd. Geen verjaardag zonder dat op de salontafel ieders 'eigen sigarettenmerk' lag te wachten om in rook op te gaan. Slecht voor de gezondheid? Nee toch. Toen uiteindelijk het besef doordrong hoe de tabaksmaffia op sluwe wijze het nicotinegehalte van zijn producten manipuleerde om de verslaving van de gebruikers in stand te houden, kantelde er iets in de samenleving.

Onder vrienden en collega's had nog niemand de pijp aan Maarten gegeven. Wasserijen hadden bijvoorbeeld de handen vol om al die naar tabaksrook stinkende kostuums te reinigen. Cardiologen kregen steeds meer hart- en vaatzieken te behandelen. En de tabaksindustrie bleef met een schijnheilig gezicht de aloude mantra herhalen Mijn naam is haas.

Ik speel hier vandaag een spel van herinneringen. Ik beken. Roken was voor mij jaren lang een verslaving en een genot. Tot een week logeren bij de cardioloog noodzakelijk werd. In het Havenziekenhuis heb ik mijn aller-, allerlaatste pakje Marlboro in de afvalbak gedeponeerd. Dat was in de prehistorie. Intussen waait over de Noordzee nog steeds van alles en nog wat ons land binnen. Soms zijn het opmerkelijke dingen. Denk maar eens aan de hot pants uit de vroegere jaren zeventig van de vorige eeuw. Van recenter datum is natuurlijk de Brexit. En as we speak zitten we midden in Stoptober. De laatste jaren in alle lagen van ons volkje behoorlijk populair.

Kortom, bij on gebeurt nog eens wat. En Krimpen aan den Ijssel vormt daarbij geen uitzondering. Ook hier doen mensen hun best deze maand niet te roken. Natuurlijk in de hoop er daarna voor altijd vanaf te zijn. Wie slaagt kan op termijn best een nieuwe SUV aanschaffen. Of een keertje extra de wintersport boeken. Een pakje peuken kost immers een vermogen. Dus wie het laat liggen, loopt moeiteloos binnen.

Nou ja, moeiteloos is misschien niet het woord. Stoptober is immers in het leven geroepen voor degenen die jaar-in-jaar-uit dagelijks twintig tot dertig sigaretten paffen, ermee willen stoppen, maar het niet voor elkaar krijgen. Verslaafd tot in hun botten. Door de oplopende kosten van het roken slaan sommigen tegenwoordig de zomervakantie over. Dat kan Bruin niet meer trekken.

Hiervoor gaf ik al aan hoe het mij lang geleden verging. Nadat ik was gestopt met roken heb ik tot mijn onuitsprekelijke verbazing never nooit nog een peuk opgestoken. En wonder boven wonder heb ik geen last gehad van afkickverschijnselen. Vraag me niet hoe dat mogelijk is. Ik weet het niet. Maar als het mij zo kon vergaan, moet het ook bij jullie – verstokte paffers – lukken.

Voor zover ik heb kunnen nagaan zijn wij mensen de enige diersoort die tabak rookt. Ik heb ik elk geval nog nooit een orang oetan een kroeg binnen zien komen met een sigaar tussen zijn lippen. Een enkele keer schuift er wel eens een type aan de bar dat verdacht veel op een gorilla lijkt. Per slot van rekening wordt niet iedereen als beauty geboren.

We dwalen af. Het gaat om Stoptober, de maand om af te kicken. Het is vandaag pas de 7de van de maand, dus jullie hebben nog tijd genoeg. Een tip: laat je niks wijsmaken door fabrikanten van allerlei anti-nicotinespul. Het kost een hoop geld en het helpt niet. Wijs mij maar eens een verstokte roker aan, die na gebruik van een anti-middel clean is. Gaat je niet lukken. Is niet te vinden.

Langzaam afbouwen is ook zo'n advies waar je geen bal aan hebt. Minderen van 20 peuken naar 2 per dag? Dat geloof je toch zelf niet? Ik zie uitsluitend een radicale oplossing. Geen rookwaar meer kopen. Mijd gezelschappen waar iedereen zit te paffen. Laat ook die chemische troep die zogenaamd geen kwaad kan liggen.

Wanneer de onthouding te moeilijk wordt, spreek jezelf dan toe in de spiegel. “Dit ben ik. Ik ben een sterke vrouw of man. Ik kan dit. Sterker, in ga dit gevecht – want dat is het – winnen.

Sterkte en een plezierig weekend.
7 oktober 2035

Bert van Oosterhout