Melancholie

Wanneer ik bij de halte Nieuwe Vliet uit bus 98 van de RET stap, de druilerige avond in, valt de duisternis. Als bij afspraak floepen in bijna alle flats lichten aan. Krimpen gaat aan tafel. Van beneden naar boven kijkend, zie ik op menige verdieping ook nog tv-schermen oplichten. Tijd voor het journaal met het bordje op schoot. De wereld staat in brand. Aan de hand van verslaggevers overal op onze planeet zijn we getuige van ongelofelijke tragedies. Met de oorlog tussen Israël en Hamas als voorlopig dieptepunt.

Zo ongeveer ziet een willekeurige wijk in een willekeurig Nederlands dorp er bij het begin van de avond, op de scheiding van zomer en herfst, uit. Na een dag werken lonken de warme hap en de leather look driezitsbank. Ik sla de kraag van mijn jack op en loop richting huis. De wind ritselt zachtjes door de natte kruinen van de bomen langs de singel. De bus die zojuist enkele passagiers heeft afgezet trekt bijna geruisloos op. In de donkere flat worden nog meer lichten ontstoken.

De es voor het huis is nog bij lange na zijn bladeren niet kwijt. Vogels van allerlei pluimage hebben nog steeds hun beschutte zitplaats op hun favoriete tak. De door de gemeente ingehuurde bladerbrigade is nog niet langs geweest om de eerste lading gevallen bladeren te ruimen. Af en toe hanteren we zelf daarom de bezem teneinde de putten open te houden.

Ook al willen de fiere bomen langs de Vliet van herfst nog niks weten, toch is dit een jaargetijde om van te houden. Het is het seizoen van les feuilles mortes. Dat schitterende chanson van de dichter Jacques Prévert en componist Joseph Kosma. Onsterfelijk gemaakt door zangers als Yves Montand.

Herfst. De melancholie van het najaar hangt aan de kruinen van de bomen. Tientallen soorten vliegende migranten scheren in schitterende patronen door het onderste luchtruim. Het duurt nog even, maar onherroepelijk komt de dag dat de grote trek naar het zuiden begint. Voor een paar maanden zijn we dan verlost van die verfoeide vogelstront op de auto. Zoals ook van het lachende geschreeuw van meeuwen en Nijlganzen, die ons het leven zuur maken.

Allemaal klein bier natuurlijk, als we stilstaan bij wat zich in de Grote Wereld afspeelt. Onwillekeurig moest ik in dit verband denken aan wat André Kuijpers ooit zei over het gevoel dat hem overkwam toen hij vanuit de ruimte naar onze planeet keek. Hij zag een lappendeken van water en land. Waar miljarden mensen doen wat mensen nu eenmaal doen. Ik noem maar wat: elkaar afslachten om geld en gewin. Oorlogen uitvechten uit naam van een godsdienst of andere overtuiging. Fascinerende, ontroerende kunst maken. Liefde, goedheid en medeleven vieren.

Bij zo'n helicopter view denk ik: willen we diep in ons hart niet allemaal ruimtevaarders zijn, zoals André? Wat een machtig gevoel moet het zijn, op afstand de Aarde te zien. Naar de menselijke mierenhoop daar te kunnen kijken. Want op afstand wordt alles betrekkelijk.

Hoewel de herfst langzaam bezit neemt van ons dorp, denk ik: misschien wordt het toch nog een mooi seizoen. Maar dat is vermoedelijk ijdele hoop. De fall out van de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten en de naweeën van natuurrampen in alle windstreken, zijn nog niet in volle hevigheid tot ons doorgedrongen. Maar dat zal zeker nog gebeuren.

Een goed weekend.
14 oktober 2023

Bert van Oosterhout