Zwarte vrijdag

Het zou mij niet verbazen als DONALD TRUMP op BLACK FRIDAY volgend jaar, 2024, het allermooiste, allerduurste, cadeau is dat in de United States of America, in de verkoop wordt gedaan. JOE BIDEN oogt echt te kwetsbaar om nog een keer een termijn in het Witte Huis door te brengen. Dus is het weer eens de beurt aan 'de Donald'. Niet in de laatste plaats, omdat hij dan op Black Friday met een stevige korting kan worden aangeschaft. Wat ooit werd bedacht als een middel om de omzet van vooral kleine neringdoende Amerikanen een boost te geven, brengt inmiddels kooplustigen aan beide zijden van de oceaan het hoofd op hol.

Krimpen aan den Ijssel blijft niet achter bij deze pandemie van de hebzucht. Waarom zou het ook? Krimpenaars zijn net mensen. Al weken lang zie ik ze begerig kijken naar al die mooie hebbedingen in de winkeletalages. Belust op onwaarschijnlijk financieel voordeel. In het besef dat zijn dag nog niet is aangebroken, laten we Donald Trump even rusten. Maar dat deze cowboy van de Amerikaanse politiek op termijn opnieuw kantoor gaat houden in de oval office lijkt me zeer waarschijnlijk.

Terug naar de Lage Landen aan de zee. Ik heb de indruk dat de verkiezingsgolven niet dikwijls zo hoog tegen de duinen hebben geklotst als deze keer. De Haagse scene wordt niet langer uitsluitend bevolkt door de gevestigde politieke partijen. Ook nieuwkomers en bijna-nieuwelingen laten van zich horen. Mede daardoor was er afgelopen weken geen gebrek aan spektakel.

Hoe levendig de campagne ook werd ingevuld, de meeste reuring kwam wat mij betreft van buiten de politieke arena. Van Black Friday. Ze overstemde moeiteloos het klaroengeschal van onder meer Dilan Yesilgöz, Geert Wilders, Frans Timmermans en Pieter Omtzigt. Die hadden, de een na de ander, de mooiste verkoopbabbels. Maar een beetje lekker verkopen, lukte niet iedereen. Dat maakte Geert Wilders woensdagavond de goegemeente al snel duidelijk. Hij kon het zelf bijna niet geloven. Maar zijn verkoopcijfers spraken een duidelijke taal.

Het was een boeiend schouwspel: verkiezingen en Zwarte Vrijdag vochten de voorbije weken om de aandacht van de consument. Af en toe werd de aandacht voor de politieke kermis afgeleid door de commercie. Maar woensdag kreeg de politiek op alle fronten voorrang. Er is nauwelijks een continent waar een verschijnsel als Zwarte Vrijdag zo'n vlucht kan nemen als in deVS,. Om vervolgens wereldwijd zoveel navolging te krijgen. Hoe dat kon gebeuren – daarover lopen de meningen uiteen. Voor zover bekend werd de naam Black Friday voor het eerst gebruikt in samenhang met een financiële crisis. Die speelde zich af in september 1869.

Twee vooraanstaande financiers in Wallstreet (New York), Jay Gould en James Fisk, probeerden op slinkse wijze enorme hoeveelheden goud op te kopen, in de hoop die later met grove winst te verpatsen. Hun samenzwering, want dat was het in feite, werd echter ontdekt. Op de beurs kelderde de waarde van de aandelen. Faillissementen waren aan de orde van de dag. De vrijdag in september 1869 waarop dit alles zijn beslag kreeg, staat sindsdien bekend als Zwarte Vrijdag. En zoals dat gaat, reisde het verschijnsel per schip en vliegtuig naar de Oude Wereld. Er is nu eenmaal nauwelijks een Amerikaans fenomeen te bedenken dat niet vroeg of laat de oceaan oversteekt.

Er is trouwens nog een verklaring voor de naam Zwarte Vrijdag. Eigenlijk is het een soort alternatieve benaming. De term zou dan, volgens de overlevering, voor het eerst zijn gebruikt in de stad Philadelphia. De plaatselijke politie kwam erop in de jaren zestig, na een opvallende drukte op straat na Thanksgiving Day. Dat is, zoals velen zullen weten, de jaarlijks Dankdag voor de oogst en andere goede zaken. Ze roept herinneringen op aan Zwarte Zaterdag, wanneer half Europa in de zomer leeg loopt op weg naar het warme zuiden.

Tenslotte, vandaag, zaterdag 25 november 2023, na een spannende verkiezingsstrijd, weten we dat het verschijnsel Black Friday peanuts is bij wat ons te wachten staat. Geert, Frans, Dilan, Pieter en alle andere smaakmakers in Den Haag weten dat als geen ander. Ben benieuwd hoe ze deze Gordiaanse knoop gaan ontwarren.

Een plezierig weekend.
25 november 2023

Bert van Oosterhout