De ironie van Lale Gül

Ik was haar een beetje uit het oog verloren. Maar bijna toevallig kreeg ik haar toch weer in het vizier. Dat was afgelopen zondagmorgen. Bij WNL Op Zondag blies ze haar partijtje mee in het programma van Rick Nieman. Moeiteloos mengde ze zich in de discussie over de vraag of de partij van Geert Wilders relatief veel moslim-kiezers had getrokken..

Haar optreden verraste me nogal. Voor honderdduizenden lezers, mijzelf niet uitgezonderd, is Lale Gül vooral de schrijfster van het geruchtmakende boek Ik ga leven. Het is een aangrijpend relaas over haar vlucht uit de moslimwereld van haar Turkse ouders. Het debuut veroorzaakte veel ophef en kreeg veel bijval. De auteur was in één klap beroemd in binnen- en buitenland. Compleet met de gebruikelijke doodsbedreigingen.

Geboren en getogen in Nederland leek Lale voorbestemd het leven te leiden van een meisje uit een doorsnee-conservatief Turks migrantengezin. Maar dat was het laatste wat ze wilde. Op straffe van een breuk met haar ouders en haar familie, ontworstelde ze zich aan dit milieu. De publicatie van haar boek – dat inmiddels tientallen herdrukken en vertalingen beleeft – werd de bevestiging van haar besluit.

Het duurde een paar jaar voor de storm over haar opzienbarende actie ging liggen. Lale (geboren op 3 november 1997) ging Nederlands studeren aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Gegeven haar bekendheid werd ze gaandeweg een graag geziene gast in radio- en tv-programma's. En natuurlijk kon het niet missen: het gesprek ging bijna altijd over de islam.

Vorige zondag was het niet anders. Lale legde desgevraagd uit waarom deze keer – meer dan vorige keer bij verkiezingen – ook moslims hun stem aan Geert Wilders hadden gegeven. Nota bene de politicus die jarenlang een haatcampagne voert tegen alles wat met de islam te maken heeft. Weg met de moskeeën. Een boete op het dragen van een hoofddoek. De koran op de brandstapel, etcetera.

Allemaal zaken die door Wilders voorlopig in de ijskast worden gelegd. Tot verbazing van velen speelt de PVV-leider plotseling de 'milde politicus', die nu andere prioriteiten heeft dan voorheen. Geloof jij het ?Kan iemand het zich voorstellen? Een beminnelijke Geert Wilders die het beste voorheeft met een miljoen moslims in de Lage Landen. Wie had daar nou op gerekend?

Gelukkig wist Lale Gül raad. Voor wat het waard is, natuurlijk.Want geen discussie zonder tegenstem. Maar in dit geval was wat zij zei interessant genoeg om even bij stil te staan. Waar komt toch het vooroordeel bij veel Nederlanders vandaan, aldus de strijdbare schrijfster, dat kiezers met een migratie-achtergrond links progressief zouden zijn? Dat is niet zo. Echt niet mijn ervaring. Toch wordt in sommige kringen voortdurend gesuggereerd dat het wel zo is.

Lale meent te weten dat in veel gevallen mensen met een islamitische achtergrond conservatief zijn. Het verbaast haar niet dat een behoorlijk aantal van hen PVV heeft gestemd. Een autoritaire leider, in sociaal en cultureel opzicht conservatief, die bovendien hun identiteit bewaakt, spreekt hen aan. Veel van die kiezers staan nog met één been in hun land van herkomst. Hun opvattingen komen niet overeen met de progressieve ideeën van links Nederland. Denk aan lhbti, klimaat, vrouwenemancipatie en noem maar op. De ironie wil dat ze zo als het ware in de armen van Wilders worden geduwd.

Een op de 4 Nederlanders stemde vorige week PVV. Hoeveel moslims en migranten daar bij zaten, is niet bekend. Maar het heeft er alles van dat deze partij intussen meer en meer salonfähig is geworden. De welbespraakte Gül heeft nog een kaart in de mouw. Opvallend genoeg bracht ook een groepje van haar progressieve vrienden een stem op Wilders uit. “Omdat ze denken dat hij zowat als enige in het Haagse circus voor seculiere waarden (niet godsdienstige waarden) staat. Hij besteedt immers aandacht aan de ruimte die religie tegenwoordig inneemt. Bovendien gaat het in het publieke debat dikwijls over immigratie in plaats van over integratie.

Lale Gül stelde tenslotte vast dat 'progressieve lieden' haar en haar lotgenoten – de mensen die gewoon hun leven willen leiden, zonder door allerlei regels te worden gehinderd – in de steek hebben gelaten.

Tot zover dit uitstapje naar de landelijke politiek. Niet opzienbarend. Maar het kan nooit kwaad in de zee van politieke meningen, eens een andere stem te laten horen. Een nuance aan te brengen in een niet zelden chaotische discussie.

Een plezierig weekend.
2 december 2023

Bert van Oosterhout