Als je helm maar goed zit

Vrijdag 30 augustus 2013, ik zit net bij de eerste patiënt van het middagspreekuur als mijn collega mij vraagt even aan de telefoon te komen omdat er iets met mijn moeder is. Het bericht verontrust mij niet direct, mijn moeder is 89 jaar en nog zeer vitaal. Ze woont alleen in een appartement in Bergschenhoek, heeft veel vriendinnen op de gym, bij de kaartenclub en in de kerk. Ze fietst elke vrijdag naar haar oudere zus, die ook nog zelfstandig woont in Rotterdam – Schiebroek, om boodschappen te doen op de vrijdagmarkt. Mijn schoonzus is degene die mij belde. De politie was bij haar aan de deur geweest met de melding dat mijn moeder betrokken is bij een ongeluk en naar het ziekenhuis werd gebracht. Mijn schoonzus vertelt me dat mijn broer naar het Erasmus ziekenhuis onderweg was en vraagt me wat ik ga doen. Blijkbaar dringt de ernst niet echt tot me door en ik zeg: ik wacht wel even wat mijn broer aantreft en bepaal dan wel of ik ook naar het ziekenhuis ga. Ik bel daarna mijn man om te vertellen van het ongeluk. Natuurlijk zegt hij dat ik direct naar het ziekenhuis moet gaan en ook mijn collega’s sturen me weg.

Een lang verhaal kort: die bewuste vrijdag keek een fietser achterom voor hij linksaf sloeg en zag achter zich mijn moeder aankomen, maar schatte haar snelheid verkeerd in. Terwijl mijn moeder naast hem fietste sloeg hij dus af. Mijn moeder is met haar elektrische fiets gevallen. Er waren werkzaamheden aan het fietspad en daardoor is ze met haar hoofd op metalen rijplaten terecht gekomen. Ze was direct buiten kennis en is met de ambulance naar het ziekenhuis vervoerd en helaas de volgende dag aan haar hoofdverwondingen overleden.

In 2009 werden skihelmen voor kinderen verplicht in Oostenrijk. Onze drie zonen vonden het maar niets en om hen over te halen vertelden we hen dat wij heel zuinig op hen wilden zijn en ze daarom beter een helm op konden zetten. Uiteraard zeiden zij dat ze ook heel zuinig op ons waren en dus skiën wij sinds die tijd met helm. Onze vrienden hadden er meer moeite mee. “Het zit niet lekker en mijn haar gaat er zo stom van zitten” waren de excuses. Maar uiteindelijk gingen zij ook om. Wie tegenwoordig gaat skiën zal het met mij eens zijn: er zijn nagenoeg geen mensen meer zonder helm op de piste te vinden.

Alhoewel mijn moeder altijd ‘in het harnas’ wilde sterven en haar een lijdensweg bespaard is gebleven, kun je jezelf wel afvragen of dit voorkomen had kunnen worden? Sinds ik een elektrische fiets heb, heb ik dus ook een helm. En dat niet alleen, ik vraag aan iedereen die een elektrische fiets koopt (en dat ook aan mij vertelt) of er ook een helm is aangeschaft. En gelukkig is dat steeds vaker het geval.

Op mijn werk wordt 10 april: “de dag van de fietshelm” gepromoot door een collega die neuroloog is. Zij ziet de meest vreselijke gevolgen van fietsongelukken waarbij er geen helm werd gedragen en is dus zeer gemotiveerd om de boodschap “als je helm maar goed zit” uit te dragen. Op mijn werk werd daarom ook aan alle collega’s gevraagd wie er met een helm fietst en de reacties waren vooral: “ja, op mijn racefiets”, “ja op mijn elektrische fiets als ik op vakantie ben” en “nee, niet op mijn stadfiets, zo hard ga ik niet” en “nee, want mijn haar gaat er zo raar door zitten”.

In Krimpen aan den IJssel hebben we hele mooie fietsstraten, waardoor je best veilig door Krimpen kan fietsen. Maar een ongeluk zit in een klein hoekje (denk aan openslaande portieren, andere fietsers, scooters of de steeds populairdere fat-bikes) en dan maakt het niet uit waar je fietst. De meest recente cijfers laten zien dat in 2022 in Nederland ruim 88.000 fietsers op de Spoedeisende Hulp belandden. Hiervan hadden 57.000 fietsslachtoffers ernstig letsel. Ruim een kwart van hen, meer dan 15.000 fietsers, liep tijdens het ongeval hersenletsel op. En dat terwijl onderzoek laat zien dat helmgebruik de kans op hersenletsel met één derde verlaagt en de kans op hoofdletsel wordt zelfs 62% lager. Je zou bijna van je fiets vallen door deze cijfers.

Lieve luisteraars, mag ik jullie op deze manier vragen om goed voor jezelf en de mensen die je lief zijn te zorgen, de artsen niet onnodig aan het werk te zetten en dus een fietshelm te dragen? Niet alleen op de racefiets, niet alleen op de elektrische fiets, niet alleen op lange ritten, maar gewoon: altijd! En mag ik jullie dan ook vragen om op 10 april extra aandacht te vragen voor het dragen van de fietshelm door tegen je familie en vrienden te zeggen dat je zuinig op hen bent? Dan zien we binnenkort in elk geval in Krimpen aan den IJssel geen fietsers meer zonder helm. En als je haar raar zit door de helm: we hebben genoeg kappers in Krimpen die je weer aan een mooi kapsel kunnen helpen.