Nieuwe column

Vrede op aarde en in de mensen een welbehagen….

Zwart, donker.
Dat komt door een gebrek aan licht.
Wit is licht.
Als alles zwart is, is er dus geen wit en andersom.
Het maakt niet uit vanuit welke hoek of vanuit welk perspectief je dit bekijkt. Het gaat om de balans tussen zwart en wit.

Deze simpele gedachte zette mij aan het denken. Wat is licht zonder donker? Wat is goed zonder kwaad? Zouden we de ene waarde überhaupt kunnen begrijpen zonder de ander? Het lijkt wel alsof alles wat we ervaren, beleefd hebben, of zelfs proberen te begrijpen, een relatie heeft met zijn tegengestelde. Je kunt 'lang' alleen maar lang noemen in relatie tot 'kort'. Het ene bestaat alleen in verhouding tot het andere. Langzaam worden we ons ervan bewust dat alles in deze wereld slechts kan bestaan door zijn tegenhanger.

Zo werkt het dus in de wereld: we kunnen pas begrijpen wat pijn is, omdat we ooit een moment van geluk of vreugde hebben ervaren. Zonder de pijn is geluk niet te vatten, zonder de nacht kunnen we de dag niet waarderen.

Als kind wenste ik wereldvrede. Ik zong de liedjes, schreef gedichten, droomde van een utopie waar iedereen hand in hand liep, geen ruzie maakte en alles goed was. De wereld zag ik als één grote open plek, vol onbegrensde mogelijkheden en ideale scenario's. Nu, als volwassene, kijk ik heel anders naar datzelfde idee van vrede. Want vrede is niet zo zwart-wit als het lijkt.

Inmiddels heb ik geleerd dat vrede alleen kan bestaan als er een relatie is met zijn tegenovergestelde, de oorlog. Het een is een gevolg van het ander. Dit klinkt misschien tegenstrijdig, maar het is de realiteit van hoe wij de wereld ervaren. Alleen in de context van conflict kunnen we de waarde van vrede begrijpen. De letterlijke betekenis van conflict is 'botsing/strijd/meningsverschil'. Het is een botsing tussen mensen en hun waarheden.

Daar waar mensen samenwerken, is conflict onvermijdelijk en zelfs essentieel. Als iedereen hetzelfde vindt, als alle neuzen dezelfde kant op staan, lijkt dat comfortabel, maar je kan er maar één kant mee op gaan. En je hebt juist verschillende perspectieven nodig en belangen nodig om echt in beweging te komen. Een conflict wordt meestal als probleem gezien dat eerst opgelost moet worden, beheerst moet worden of liever zelfs nog vermeden moet worden. Shirine Moerkerken heeft er een boek over geschreven: Confict- eren. Dat laat zien dat je moed nodig hebt om een conflict functioneel te maken. Het conflict mag dus blijven bestaan. De Engelsen hebben er een uitdrukking voor: We agree to disagree.

We hoeven dus niet bang te zijn voor conflicten, maar wel ermee om leren gaan. Zonder het te laten groeien tot iets wat ons uit elkaar drijft. Jij en ik hebben zowel yin als yang in ons. We worden pas een compleet mens als we zowel succes hebben als fouten maken. Elke fout leert je namelijk iets. We kunnen pas lopen als we vaak gevallen zijn en leren dat iets heet is als we ons hebben verbrand.

Waarom is het zo moeilijk voor ons om dat te accepteren? Waarom zijn we zo bang om fouten te maken, om in conflict te komen, om dingen te verliezen? Misschien komt het doordat we, vooral in deze tijd, zoveel waarde hechten aan perfectie, succes en harmonie. We denken dat alles altijd goed moet gaan, dat we altijd vriendelijk, altijd succesvol moeten zijn. Maar dat is niet de werkelijkheid van het leven. Het leven is onvoorspelbaar, complex en vol tegenslagen. De vraag is niet of we vallen, maar of we weer opstaan. En als we vallen, gaan we dan leren van die ervaring, of blijven we onszelf veroordelen omdat we gevallen zijn?

En dat brengt me bij een ander aspect van vrede: innerlijke vrede. Het is makkelijk om vrede te wensen voor de wereld, om te hopen dat landen de wapens neerleggen, dat mensen hun geschillen vreedzaam oplossen. Maar de vraag is: hoe zit het met onze eigen binnenwereld? Hebben wij innerlijke vrede, een ‘welbehagen’? Kunnen we vrede vinden met onze eigen twijfels, onze eigen fouten?

Het is dus niet de afwezigheid van conflict die vrede brengt, maar de manier waarop we omgaan met dat conflict. Het is de bereidheid om de tegenslag niet te zien als het einde van de wereld, maar als een kans om iets nieuws te leren, iets nieuws te creëren. Pas als we onszelf waarderen met alles wat we in ons hebben, kunnen we dat gevoel ook delen met anderen.

Vrede op aarde en in de mensen een welbehagen…
Ik gebruik er veel woorden voor om u fijne feestdagen toe te wensen; Toon Hermans veel minder:

Vrede is

Vrede is een kind dat glimlacht als je ernaar kijkt,
een weiland waar de jonge veulens grazen,
's avonds samen fijn naar huis toe fietsen op de dijk,
het hinkelhok, de hoepel, bellen blazen.

Vrede is geen groene tafel maar een stille kracht,
geen systeem, geen plan dat wordt berekend of bedacht.
Vrede is een opa die verliefd met oma danst,
vrede is de gloed die in vertrouwde ogen glanst,
vrede is een oud verhaal dat met een ster begint,
een stal, een houten kribbe... en een kind.

- Toon Hermans -