Hoe een zonnige belofte in een slecht daglicht komt te staan

De lente is vroeg begonnen dit jaar. Al weken is het heerlijk zacht en zonnig, met temperaturen die richting de 20 graden gaan. Dat zie je niet alleen aan het humeur van veel Krimpenaren, maar ook aan de opbrengst van mijn zonnepanelen. Anderhalve week geleden haalde ik al de opbrengst waar ik normaal een hele maand voor nodig heb in deze tijd van het jaar.

Zonnepanelen zijn de laatste tijd volop in het nieuws – en niet positief. Waar de afgelopen jaren daken in rap tempo werden bedekt met panelen, is de markt nu bijna ingestort. Dit komt door het plan van de overheid om de salderingsregeling in 2027 te stoppen. Salderen betekent dat je de stroom die je zelf opwekt en teruglevert aan het net, mag aftrekken van de stroom die je afneemt als de zon niet schijnt. Een voordelige regeling, ook omdat je over die stroom geen belasting betaalt.

Het idee om de regeling te stoppen is begrijpelijk. Energieleveranciers maken door het salderen extra kosten, die uiteindelijk voor een groot deel terechtkomen bij mensen zonder zonnepanelen. Om dat te compenseren, rekenen ze nu bijna allemaal terugleverkosten. Daarnaast loopt de overheid door het salderen jaarlijks zo'n 800 miljoen euro aan belastinginkomsten mis. Dat is een fors bedrag, waarmee je veel kunt doen. En omdat zonnepanelen steeds gebruikelijker zijn, is stimuleren minder nodig.

Maar de manier waarop de overheid dit aanpakt, is onbegrijpelijk. Het vorige kabinet met klimaatminister Rob Jetten wilde de regeling geleidelijk afbouwen in tien jaar. Dat plan strandde in de Eerste Kamer omdat het te ingrijpend zou zijn. Veel zonnepanelenbezitters , waaronder ikzelf, dachten toen: "Die regeling blijft nog wel even, geen zorgen."

Totdat het nieuwe kabinet met een veel strikter plan kwam: het volledig stopzetten van het salderen in 2027, zonder geleidelijke afbouw. Het gevolg? Niemand heeft nog zin om zonnepanelen te kopen en de markt is ingestort. En omdat energieleveranciers terugleverkosten blijven rekenen, zijn zonnepanelen ineens veel minder aantrekkelijk. Voor huizenbezitters is dat vervelend, maar zij verdienen hun investering uiteindelijk nog wel terug, al duurt dat langer.

Voor huurders zijn de gevolgen echter groter. De Woonbond berekende dat zij vaak juist meer woonlasten krijgen als ze zonnepanelen hebben. En dat is wrang, omdat hen was beloofd dat hun woonlasten zouden dalen. Die mensen voelen zich dan ook terecht bedrogen.

De overheid wil mensen stimuleren om meer van de opgewekte energie zelf te gebruiken. Hoe meer je zelf verbruikt, hoe minder je hoeft terug te leveren. Maar met de huidige regeling is er weinig prikkel om dat te doen. Gemiddeld wordt slechts 30 procent van de opgewekte stroom direct verbruikt. Zelfs als je apparaten zoals de wasmachine en de vaatwasser overdag aanzet, kom je niet veel verder dan 40 procent. Niet iedereen kan of wil zijn dagritme aanpassen aan de zon. En ook lang niet iedereen heeft de mogelijkheid om een elektrische auto te nemen.

Een alternatief is het installeren van thuisbatterijen. Op papier klinkt dat goed, maar in de praktijk is het nog geen goede oplossing. Thuisbatterijen zijn te duur, helpen niet in de winter wanneer je weinig opwekt, en er zijn zorgen over brandveiligheid. Tot er betaalbare en veilige alternatieven zijn, blijft terugleveren de enige optie.

Het wrange is dat dit jojo-beleid van de overheid het enthousiasme voor verduurzaming flink afremt. En dat kunnen we ons niet veroorloven. Nederland heeft klimaatdoelen die in 2050 gehaald moeten worden. Maar als de overheid de markt voor zonne-energie zo onzeker maakt, wordt dat lastig.

De overheid werpt zo een schaduw over het zonnige vooruitzicht van zonnepanelen. In plaats van mensen te stimuleren om duurzaam te investeren, zaait ze onzekerheid en ontmoedigt ze nieuwe investeringen. Ook hier blijkt het moeilijk om een betrouwbare overheid te zijn. Want bij veel mensen, met name huurders, leeft het gevoel dat de regels halverwege het spel worden veranderd.

Wat we nu nodig hebben, is een langetermijnvisie. De zon schijnt volop, maar zonder goed beleid is het verspilde energie. Het zou mooi zijn als het kabinet van dit slechte plan zou terugkomen. Dat je een einde wil maken aan salderen is niet raar, maar doe het geleidelijk en zorg voor rust, reinheid en regelmaat.