Een nieuwe Passie bijna!
De column van Lourens Portasse
8 april 2006 Lourens Portasse
Wie? Je medemens. Ze slaan hem lens.
Wel vroom maar vrij, voor zijn tijd wonderbaarlijk…
Dus staatsgevaarlijk.
Nu niet lang meer en dan nemen ze mij gevangen,
Om wie ik ben, zal ik hangen.
Nooit is angst zo levensgroot
als voor de dood.
Sta mij bij en waak hier met mij.
Wel aan, nu mag hij hangen…
Te veel dromen, idealen
Idealen zijn vaak fataal…
Ze slaan,wie dan nog asemt,
als hulp de botten stuk.
Al heeft de dood ons hier gebracht…
Dag prachtmens, rust nu zacht!
Fragmenten uit de Mattheuspassie van Johan Sebastian Bach zijn dit. Hertaald door Jan Rot.
Net uitgekomen op CD.
De muziek is zoals we dat kennen van andere kwaliteitsopnamen. De woorden klinken vertrouwd, bekend. Je neuriet al zachtjes mee en bij sommige passages weet je zelfs de tekst, de Duitse tekst.
Tot het doordringt dat er in het Nederlands wordt gezongen. Zo passend, zo kloppend, zo authentiek.
Met een gemak en vloeiend Nederlands taalgebruik wordt deze Mattheuspassie een dichterbij belevenis. Een nieuwe Passie bijna, omdat het Nederlands het gebeuren nog meer de huid laat beroeren en de huivering geen vertaling meer nodig heeft.
Met de Nederlandse tekst op schoot zit ik nu luidkeels mee te zingen. Ik snap nu meer dan ooit de betekenis en geschiedenis van bijna elk woord.
Soms lijkt het, alsof de muziek zich heeft gevormd naar de Nederlandse taal, het tegenovergestelde is waar. Het Nederlands heeft zich brutaal en toch zorgvuldig genesteld in de muziek van Bach.
Niet vertaald, maar hertaald. Een mooi subtiel verschil. Maar ook een wonderlijk verschil. Hertalen geeft meestal aan dat een oudere taalvorm wordt omgezet in een nieuwere. En dat binnen dezelfde taal, terwijl hier wel degelijk van vertalen sprake is. Van het Duits naar het Nederlands.
De vertaler Jan Rot presenteert zich als de hertaler Jan Rot. Discussie gesloten. Hertaler dus.
Voor ik u het slotkoor laat horen eerst nog even voor uw oriëntatie de laatste regels van het eind van deze Matteuspassie van Johan Sebastian Bach, Nederlandse versie, hertaald door Jan Rot.
Maak je klein, kleiner kleinst
en ondermijn…
wij zijn de weg, wij zijn de waarheid!
De hemel ligt in iedereen,
de hemel ligt in iedereen.
Eenzaam samen, samen een!
Lourens Portasse
LOK #219, 8 april 2006
