Waarom Japan massa huizen gratis weggeeft

Beeld u even in: u bent jong en op zoek naar een huis met een grote tuin op het platteland, maar alleen een lening afsluiten is financieel onmogelijk. In sommige Japanse dorpen kan je tegenwoordig zo’n woning gratis krijgen. Het is een ongewone maatregel om een ongewoon probleem te bestrijden: het land heeft meer huizen dan mensen om erin te leven.

De Japanse overheid heeft zelfs al een naam voor de ‘spookhuizen’ op het platteland bedacht: ‘akiya’. Volgens een rapport uit 2013 telt Japan meer dan acht miljoen leegstaande huizen, vooral in plattelandsregio’s en voorsteden. Het Fujitsu Research Institute voorspelt dat het aantal tegen 2033 zal aangroeien tot meer dan 20 miljoen; een derde van het aantal huizen over het hele land.
Een van de maatregelen van de Japanse overheid is dat onbewoonde eigendommen te koop worden aangeboden via zogenaamde ‘akiya databanken’. De huizen bevinden zich allemaal in relatieve goede staat en zijn spotgoedkoop. De Amerikaanse nieuwssite Vice vond één site waar de prijzen niet hoger gaan dan 30 miljoen yen (omgerekend 234.000 euro), andere huizen worden voor letterlijk nul yen aangereikt.
Okutama is zo’n dorp dat al even kampt met een leegloop en een ‘akiya databank’ heeft. Het ligt op zo’n twee uur treinen van de hectische metropool Tokio. Een oase van rust middenin de natuur. Maar de bevolking viel er van 13.000 in 1960 terug op 5.200 vandaag. Wie er wil aanspraak maken op een gratis huis of renovatiesubsidie moet wel jonger zijn dan 40 jaar, of lid zijn van een gezin met tenminste één kind onder de 18 jaar en één partner onder de 50 jaar. Kandidaat-eigenaars moeten ook beloven dat permanent in het dorp zullen blijven.
Hoe is het zover kunnen komen in Japan? De voornaamste oorzaak is de sterk toenemende vergrijzing. Waar het land in 2015 nog 127 miljoen inwoners telde, zullen dat er in 2065 amper 88 miljoen zijn, een daling van 39 miljoen op een halve eeuw tijd. Er zijn te weinig jonge mensen om de huizen die door de ouderen verlaten worden, te vullen. Japanners krijgen nog maar amper kinderen, of wachten er langer mee, en zoeken jobs in de grootsteden.
Een andere factor is bijgeloof. Eigendommen geassocieerd met tragedies zoals zelfmoord, moord of gewoon eenzame sterfgevallen zouden ongeluk brengen, waardoor het nog moeilijker is om ze te verkopen.
Tot slot is er ook nog een historische reden. In de twintigste eeuw kende Japan twee grote bevolkingsexplosies: de eerste was net na de Tweede Wereldoorlog, de tweede tijdens de economische heropleving in de jaren tachtig. Beide creëerden grote woningtekorten. Daarop werd een massa huizen gebouwd, wat leidde tot dichtbevolkte dorpen en steden. Veel van die woningen waren echter van slechte kwaliteit, waardoor een meerderheid van de bewoners na verloop van tijd een nieuw huis kocht.
Of de databank (en andere maatregelen zoals subsidies om een huis op te knappen, of boetes tegen leegstand) genoeg zal zijn om leegstand op het platteland te doen afnemen, is twijfelachtig. Volgens een voorspelling van de Japan Policy Forum zouden tegen 2040 bijna 900 steden en dorpen in Japan niet meer bestaan.
Goedkope of gratis huizen zal niet genoeg zijn voor de nieuwkomers. Gebieden waar de bevolking is weggetrokken, hebben ook economische ontwikkeling en sociale cohesie nodig. Dan pas zullen mensen verhuizen naar plattelandsgebieden en er voorgoed blijven”, aldus een onderzoeker van de Washington University aan CNN. Een heel speciaal bericht, toch?

In deze Happy Hour hebben we twee gasten, namelijk Niels van der Steenhoven en Lourens Portasse. Niels zal als side-kick fungeren en Lourens natuurlijk als politiek commentator. Kortom gezelligheid troef in Happy Hour.

De LOKSCHIJF is: Ding Dong Days - Marcel Kapteijn. Marcel Kapteijn (zang/gitaar) en Boelo Klat (piano) hebben elkaar gevonden in een gebalanceerd programma met duo en solo composities. Crooner Kapteijn en Klat brengen een akoestisch optreden met een mix van intieme liedjes, jazz en rauwe blues van het nieuwste album van Marcel “The Man I am” en daarnaast ook nieuwe songs door Boelo gearrangeerd tot een gelijkwaardige verdeling zang/piano.
Marcel Kapteijn verwierf wereldfaam in de band Ten Sharp met “You”. De hit is nog altijd dagelijks over de hele wereld te horen op de radio. Tegenwoordig maakt hij furore met zijn band Marcel Kapteijn & the Raindogs. Vorig jaar was hij nog te zien in het programma "Op Volle Toeren", gepresenteerd door Ali B.
Buiten de muziek om is hij ook als klompenmaker actief. En nu heeft Marcel de LOKSCHIJF binnen.

Veel luisterplezier!