Hoe interview ik mijn ouders?

Afgelopen woensdag, 13 februari, heb ik met Ellen Bommeljé o.a gesproken over het boek "Snapshots van een tropische Jeugd" uit 2016 van Marieke Burgers . Prachtige foto's en goede informatie wat er allemaal gebeurd is en het waarom. Daarom is het heel goed om je oudere familieleden eens een keer te interviewen. Hoe? Het volgende stuk van René Diekstra (Regnerus Folquinus Willibrordus Diekstra, Sneek, 20 juli 1946, is een Nederlands psycholoog, auteur en columnist) is een zeer duidelijke handleiding hiervoor:

Interview met je ouders
‘Toen ik mijn vader belde om hem te vragen of hij zich door mij over zijn leven wilde laten interviewen, was ik behoorlijk zenuwachtig. Ik had eigenlijk gedacht dat hij het maar een vreemd verzoek zou vinden en dat hij er niet aan zou willen. Maar tot mijn verbazing reageerde hij heel positief. Het was alsof hij erop had zitten wachten tot iemand hem eindelijk eens zou vragen zijn verhaal te vertellen.’
Wat voor vragen te stellen?
1. Begin met ‘gewone’ informatie in te winnen: waar is je vader/moeder geboren, wanneer, onder welke omstandigheden (was hun vader bijvoorbeeld in de buurt of was die weg), was het een moeilijke bevalling, waren er complicaties? Vraag naar het huis waar hij/zij woonde. De buurt. De stad. Vraag naar verhuizingen, hoe vaak en waarom.
2. Vraag naar broers en zussen in het gezin en wat er van hen is geworden.
3. Vraag met welke broer of zus hij/zij het vaakst speelde, en met wie buiten het gezin? Vraag naar favoriete spelletjes als kind, naar lievelingsverhalen, sprookjes, boeken. Vraag naar gezinsactiviteiten die hij/zij als kind fijn vond.
4. Stel vragen over school. Hoeveel jaar naar school en naar welke scholen en waarom ? Wat waren de verwachtingen in het gezin op dit punt? Vraag hoe dit door hem of haar is ervaren. Vraag naar bijzondere talenten of vaardigheden dan wel handicaps die hij/zij als kind had en hoe die van invloed zijn geweest. Vraag ook naar training of opleiding buiten school om (muziek, sport etc.).
5. Vraag vervolgens naar werk/loopbaan. Wat waren de verwachtingen in het gezin ten aanzien van jongens en meisjes? Hoe kwam de keuze voor een bepaald beroep/werk tot stand? Welke banen heeft hij/zij gehad en waarom?
6. Vraag naar vrijetijds- en familieactiviteiten en hoogtijdagen. Welke, en hoe heeft hij/zij deze ervaren? Vraag ook naar gezinsvakanties.
7. Vraag naar hobbies en uitgaan/amusement als jongere. Hoe brachten ze hun vrije tijd het liefst door?
8. Vraag vervolgens naar (partner)relaties en huwelijk. Hoe hebben je vader/je moeder elkaar ontmoet? Hou er rekening mee dat het verhaal dat ze elk daarover aan je vertellen heel verschillend kan zijn. Het is niet aan jou om daarop commentaar te geven. Hoe was de verkeringstijd? Wat deed hen besluiten samen te gaan wonen, een partnerschap te beginnen, te trouwen? Hoe oud waren ze toen?
9. Vraag ook of ze beiden kinderen wilden. Ook zoveel als ze er uiteindelijk kregen? Zijn er miskramen geweest of een abortus. Zijn ze tevreden met de geslachten van hun kinderen? Of hadden ze die graag wat anders verdeeld gezien? Hoe hebben ze het opvoeden van kinderen ervaren? Wat vonden ze het moeilijkste, wat het leukste? Zijn ze nog bezorgd over hun kinderen? Hebben ze (nog onvervulde) wensen in de omgang met hun kinderen. In welke opzichten? Hoe zouden ze de relatie met hun kinderen in de toekomst graag zien?
10. Vraag als ze gescheiden zijn, of ze willen vertellen hoe dat naar hun mening gekomen is. Het kan goed zijn dat je ouders hier de nodige terughoudendheid hebben. Sommige redenen (bijvoorbeeld overspel) zullen ze mogelijk niet willen vertellen. Andere redenen – ‘Ik vond je moeder (vader) gewoon niet meer aantrekkelijk’ – zouden ze wel eens te pijnlijk voor jou kunnen vinden. Laat ze de keuze om zich wel of niet hier over te uiten, maar ga het niet bijvoorbaat uit de weg. Vraag welke gevolgen scheiding voor hen heeft gehad. Geef geen commentaar, wat soms zal betekenen dat je je in moet houden. Dat moet dan maar. Vraag ze regelmatig bij dit onderdeel of ze er (verder) over willen praten. AIs het antwoord ‘nee’ is, ga dan niet op de ‘waarom’-toer. Accepteer dat antwoord. Die houding vergroot de kans dat je ouder er een keer toch over zal praten, maar dan als hij/zij eraan toe is.
11.Vraag vervolgens naar betrokkenheid bij maatschappelijke, politieke en religieuze organisaties. Vraag of ze lid zijn of zijn geweest van bepaalde organisaties. Waarom? Wat doen/deden ze er? Hoe belangrijk is/was dat voor hen?
12. Vraag naar hoe ze hun vrije tijd het liefst doorbrengen. Welke muziek, zangers, bands,orkesten ze nu het liefst horen. Waar hun kunstzinnige belangstelling naar uitgaat? Vraag ook welke mensen ze in de samenleving/politiek/godsdienst het meest bewonderen en welke juist niet. Waarom? Zijn er politieke of maatschappelijke gebeurtenissen in hun leven geweest die op hen grote invloed hebben gehad/indruk hebben gemaakt?
13. Vraag ook naar hun gezondheid. Zowel naar lichamelijke als psychische gezondheid. Hebben ze in hun jeugd aan bepaalde ziektes geleden? Welke? Hoe heeft dat hun leven beïnvloed? Wat zijn de doodsoorzaken in de familie over de afgelopen twee tot drie generaties geweest? Houdt hen dat bezig? Zijn er gezondheidsklachten/problemen waar hij/zij zich zorgen over maakt? Wat voor invloed heeft dat op zijn/ haar leven. Zijn zulke klachten ook bij andere familieleden voorgekomen?
13. En vraag ten slotte naar bijzondere dingen/ervaringen zoals favoriete gezegdes/spreekwoorden in het gezin van herkomst. Naar favoriete verhalen of anekdotes. Naar familietradities. Maar ook naar familietaboes (waarover niet gesproken wordt c.q. ‘mag’ worden). En vraag naar (familie)geheimen en tragedies en naar wat voor invloed deze op het leven van je ouder(s) (gehad) hebben. En vraag naar hun hoop en hun zorg voor de toekomst. Vergeet daarbij niet te vragen naar kleinkinderen als die er zijn. Wat dat voor hen betekent, of ze er naar hun wens voldoende toegang/contact mee hebben. En als dat voor hun gevoel niet zo is, waar dat naar hun mening door komt.
14. En tenslotte, vraag naar de belangrijkste, meest ingrijpende verliezen in hun leven, maar ook wat ze beschouwen als de gelukkigste momenten en gebeurtenissen in hun leven.
15. Als je in het gesprek met je ouders zover bent gekomen, vergeet dan een ding niet, namelijk hen na afloop te bedanken voor hun vertrouwen en voor de bijdrage die ze zo aan jouw inzicht in je eigen leven, in jezelf en in hen hebben gegeven. Vergeet ook niet te vragen hoe ze het interview hebbben ervaren. En vergeet zeker ook niet te vragen of er dingen niet aan de orde zijn gekomen, waar ze graag nog het een en ander over kwijt zouden willen/hadden gewild. Maar opnieuw tenslotte, luister daarnaar, geef geen commentaar, accepteer wat ze te berde brengen.

Veel succes!